دانستنی های بسیار جالب مورچه ها/ مقاله کامل

مجموعه : دانستنی ها
دانستنی های بسیار جالب مورچه ها/ مقاله کامل

مورچه ها یکی از شگفت انگیز ترین جانواران روی زمین هستند سبک زندگی، توانایی بالای آنها با توجه به جثه کوچک و بسیاری دیگر از شگفتی های این جانواران را در این مقاله می خوانید.

 

زندگی عجیب مورچه ها

 

شناخت انواع مورچه ها

مورچه های مهاجم

گروهی از مورچه ها که حشرات و سایر حیوانات کوچک موجود در مواد پوسیده ی گیاهی را شکار می کنند،مورچه های مهاجم می گویند.شکار ان ها به این طریق است وقتی یکی ازان ها طعمه ای راپیدا کرد با ترشح بوی از روی غده های بذنش دیگر مورچه ها را باخبر می کند و ان ها یک رذیف منظم که گاهی طول ان ها به صد متر می رسد،تشکیل داده و با همکاری هم ان را به لانه می برند.

مورچه های برگ بر 

این نوع مورچه در جنگل های امازون Amazon jungles پیدا می شود که قطعاتی از برگ درختان را جدا می کند و به لانه ی خود می برد،گاهی در یک شبانه روز تمام برگ های یک درخت عظیم را می برند،ان ها را جویده و کف لانه را پر می کنند و سپس قارچ های کوچک را به لانه برده و در زیر ان ها را پرورش داده،تا در مواقع لزوم از ان ها تغذیه کنند.

مورچه های انگل

بعضی مورچه ها برای تهیه ی غذای خودشان هیچ فعالیتی نمی کنند و غذایشان را از سایر مورچه ها به دست می اورند.یعنی انگل مورچه های دیگر می شوند.

مورچه های پرسه زن

لانه های خود را در نزدیکی انه ی مورچه های دیگر می سازند.ان گاه هم از مواد دور ریخته شده ی ان ها تغذیه می کنند و هم زمانی که کارگرها مشغول بردن مواد غذایی به لانه ی خود هستند،غذای ان ها را به زور از چنگشان در می اورند.

مورچه های سارق 

آنها به ارامی وارد لانه ی موریانه ها و مورچه ها می شوند و غذای ذخیره شده ی ان ها را می دزدند و نوزادانشان را شکار می کنند.

مورچه های برده دار 

این مورچه ها به ارامی وارد لانه ی سایر انواع مورچه ها می شوند و پیله های انان را می دزدند و به لانه ی خود می برند و از پیله های دزدیده شده مراقبت می کنند.پس از خروج کارگر ها، از پیله های دزدیده شده ان ها را وادار می سازند که کارهای مربوط به لانه شان انجام دهند.

جامعهٔ مورچه ها دارای سیستم تقسیم کار ٬ارتباط بین اشخاص و توانایی حل مشکلات پیچیده است.این تشابه با جوامع انسانی سالهاست که الهام بخش و موضوع مطالعات بوده است.

مورچه خرمن چین 

مورچه ای است که از گیاهان اطراف خود دانه می چیند و به لانه خود می برد و از آنها استفاده می کند.

مورچه شیردوش یا گله دار 

این مورچه ها به شکار شته ها می روند، آنها را گله گله در لانه جای می دهند و با نواختن ضربه های محکمی بر پهلویشان، مایع شیرین مزه ای از اندامشان برای خود می دوشند.

مورچه های باغبان 

دسته دیگر از مورچه ها باغبانی می کنند، یعنی قارچهای بسیار ریزی را می پرورند و خوراکشان را فقط از آنها تهیه می کنند. برای کشت قارچها نیاز به باغچه ای هم دارند که برای این کار خمیری فراهم می کنند و قارچهای مورد نظر خود را بر روی آن می کارند.

مورچه های آسیابان 

این نوع مورچه ها با کله بزرگ و فکهای نیرومندشان دانه ها را آسیاب می کنند.

مورچه فرعون 

یکی از انواع مورچه ها که تقریبا در تمام جهان زندگی می کند و به رنگ زرد یا قرمز است و در خانه ها زندگی می کند مورچهٔ فرعون است.این مورچه ها اولین بار در مصر دیده شد و برای همین به مورچهٔ فرعون معروف است.این مورچه در دیوارها زندگی می کنند و از غذاهای چرب بیشتر ای غذاهای گیاهی استفاده می کند.از بین بردن آنها نیز بسیار سخت است زیرا در دیوارها نیز لانه دارند.

 

مورچه آتشی سرخ 

با نام علمی Solenopsis invicta، که بومی آمریکای جنوبی است، با احساس خطر بر روی آب، دست به دست هم داده و از گروه خود، قایقی درست می کنند که می تواند وزن های سنگینی را حمل کند.

غذای مورچه ها

هزاران نوع مورچه در جهان زندگی می کنند که هر نوعی زندگی و غذای مخصوص به خود را دارند.

مورچه خرمن چین

مورچه ای است که از گیاهان اطراف خود دانه می چیند و به لانه خود می برد و از آنها استفاده می کند.

مورچه شیر دوش یا گله دار

این مورچه ها به شکار شته ها می روند، آنها را گله گله در لانه جای می دهند و با نواختن ضربه های محکمی بر پهلویشان ، مایع شیرین مزه ای از اندامشان برای خود می دوشند.

مورچه های باغبان

دسته دیگر از مورچه ها باغبانی می کنند، یعنی قارچهای بسیار ریزی را می پرورند و خوراکشان را فقط از آنها تهیه می کنند. برای کشت قارچها نیاز به باغچه ای هم دارند که برای این کار خمیری فراهم می کنند و قارچهای مورد نظر خود را بر روی آن می کارند.

مورچه های آسیابان

این نوع مورچه ها با کله بزرگ و فکهای نیرومندشان دانه ها را آسیاب می کنند.

شاخکها “بینی” مورچه ها

مورچه ها گرچه از نظر اندازه ظاهری با یکدیگر فرقهای زیادی دارند، ولی از جهت شکل ظاهری کم و بیش شبیه یکدیگر هستند. بر روی سرمورچه یک جفت شاخک یا آنتن وجود دارد. این شاخکها مدام حرکت می کنند، زیرا اینها شاخکهای معمولی نیستند. بلکه اندامهای بویایی جانور به شمار می روند. بنابراین مورچه در عین حال که فاقد بینی است، ولی حس بویایی دارد. شاخکها همچنین به مورچه کمک می کنند تا مورچه های دیگر را بشناسد و با آنها ارتباط برقرار کند.

سرمورچه شامل مغز، یک جفت چشم مرکب و آرواره های قوی و دهان است. علاوه بر چشم مرکب، بیشتر مورچه ها دارای اندام بینایی دیگری به نام چشم ساده هستند. بین شکم و تنه این حشرات پایه ای وجود دارد که به وسیله آن شکم می تواند حرکات زیادی در جهات مختلف انجام دهد. مورچه های کارگر دارای سرکوچکی هستند، در صورتی که نرماده ها دارای سری بزرگ می باشند. آرواره های این حشره نسبتاً قوی است و پاهایش به چنگال ختم می شوند.
بالهای جنس ماده حشره مذکور پس از جفت گیری می افتند.

عمر مورچه های کارگر 8 تا 10ماه

مورچه ملکه یک سال – مورچه های نر دو هفته زندگی می کنند. یعنی پس از جفتگیری با ماده می میرند.

پیام رسانی وخبردهی مورچگان به دیگرمورچه ها

مورچه ها برای برقراری ارتباط با یکدیگر از فرومون استفاده می کنند. این سیگنال های شیمیایی در مورچه ها نسبت به سایر نازک بالان تکامل یافته تر است. همانند سایر حشرات مورچه ها برای تشخیص بوی فرومون، از شاخکهای بلند و نازکِ متحرک خود استفاده میکنند. مورچه بوسیله دو شاخک خود اطلاعاتِ لازم درمورد جهت و شدت بو را استخراج می کند . از آنجایی که اغلب مورچه ها در روی سطح زمین زندگی می کنند، آنها از سطح خاک برای بر جا گذاشتن رد فرومون استفاده می کنند تا دیگر مورچه ها نیز بتوانند آنرا دنبال کنند.در گونه هایی که بصورت گروهی کاوش می کنند مورچه ای که غذا پیدا می کند یک رَد فرومون در مسیر بازگشت به لانه برجای می گذارد و این مسیر بوسیله دیگر مورچه ها دنبال می شود، پس از بازگشتِ مورچه های دیگر با غذا، این مسیر تقویت می شود. هنگامی که منبع غذا تمام می شود، دیگر رَد جدیدی توسط مورچه ها، در مسیر بازگشت گذاشته نمی شود و بوی فرومون به آرامی محو می شود. این عمل باعث می شود که مورچه ها با تغییرات محیط خود را هماهنگ کنند. به طور مثال هنگامی که یک مسیر مشخص شده به سمت منبع غذایی توسط یک مانع سد می شود مورچه ها مسیر را رها می کنند تا مسیر جدیدی پیدا کنند . اگر مورچه ای موفق شود، رَد جدیدی بر جای میگذارد که شامل مسیر کوتاه تر ی به لانه می باشد. مسیر های موفق به سمت منبع غذا بوسیله سایر مورچه ها دنبال می شوند و مسیر های بهتر تقویت می شوند تا در نهایت بهترین مسیر پیدا شود.
انتقال فرومون مخلوط با غذا توسط دو مورچه
لانه سازی موچه ها

 

اسرار حیرت انگیزی که در ساختمان بدن مورچه وجود دارد و همچنین نوع فعالیت و زندگی این حشره کوچک نمونه جالبی از قدرت آفریدگار جهان است.
لانه سازی “مورچه”هابااستفاده ازبرگ درختان-استرالیا

مورچه ها به اندازه ای قوی هستند که می توانند اشیایی را که چند برابر وزن خودشان است را به آسانی حمل کنند . بدن مورچه از سه بخش اصلی سر و سینه و شکم تشکیل شده است در ناحیه سر اعضای حساس مانند مغز و چشمها و شاخکها و دهان قرار گرفته است مورچه دارای پنج چشم است که سه تا از آنها روی پیشانی و دو تا در طرفین سر واقع شده است چشمهایی که در طرفین سر واقع شده است از نوع چشم مرکب است دهان مورچه دارای آرواره های نیرومندی است که به وسیله آنها دانه های خشک را خرد می کند و بارهای سنگین را به لانه می رساند.

مورچه ها

دهان اغلب مورچه ها نقش یک سلاح دفاعی را نیز ایفا می کند به طوریکه به وسیله گاز گرفتن از خود دفاع می کند.
شاخکهای مورچه یکی از اعضای حساس آن به شمار می رود زیرا وسیله استشمام بوهاست شاخکها به چند بند تقسیم شده اند که هر بند مخصوص استشمام یک نوع رایحه است شاخکها وسیله صحبت کردن مورچه ها نیز می باشد.

وقتی دو مورچه به یکدیگر می رسند شاخکهای خود را به هم می زنند و مثل این است که با هم صحبت می کنند شاخکها وسیله ای برای ادای مقاصد درونی مورچه هاست مورچه ها وقتی می خواهند از لانه خود دفاع و یا مقدمات عملیاتی را فراهم کنند رفتار آنها غیرعادی و عجیب می شود.

در این صورت با کمی دقت می توان دریافت که مورچه ها درحال رد و بدل اطلاعات و یا تقسیم کار بین خود هستند هر وقت حادثه ای در لانه مورچه ها رخ دهد در فاصله بسیار کوتاهی مانند گذشتن یک صاعقه این موضوع در لانه مورچه ها پخش شده و همه از آن آگاه می شوند چگونگی ارتباط تماس و یا به عبارتی سخن گفتن مورچه ها با یکدیگر – دارای اسرار زیادی است.

قرآن درجریان نقل داستان حضرت سلیمان به این حقیقت در زندگی مورچه ها اشاره کرده است و در آیه 18 سوره نمل درباره سلیمان و لشگریانش هنگامی که به سرزمین مورچه ها رسیدند چنین آمده است :

« تا به سرزمین مورچگان رسیدند مورچه ای گفت :ای مورچگان به لانه های خود بروید تا سلیمان و لشگریانش شما را پایمال نکنند درحالیکه نمی فهمند »

هر طبقه ای در لانه مورچه ها مخصوص کار خاصی است به همین دلیل درجه حرارت هریک از طبقات با دیگری فرق می کند مورچه نیز مانند زنبور عسل با روشی خاص لانه خود را گرم و یا سرد می کند تعداد طبقات لانه مورچه گاهی به چهل طبقه نیز می رسد و هرطبقه تقریبا 5 میلی متر ارتفاع دارد و قطر دیوارها حدود یک میلی متر است، مورچه ها حشراتی فعال و پرکار هستند حتی شبها هم در خارج از لانه دست از کار نمی کشند کارهایی که این حشره در داخل لانه اش انجام می دهد بسیار بیشتر از جنب وجوش او درخارج از لانه است درحالیکه ما این فعالیتها را نمیتوانیم ببینیم مورچه ها با مهارت خاصی موادی را که به لانه می آورند در انبارهای معینی ذخیره می کنند و در نگهداری از آنها دقت و مراقبت بسیار می کنند

اگر مورچه ها را از لانه خود بیرون کنند مواد غذایی که ذخیره کرده اند فاسد می شود اما با بودن مورچه ها در لانه هایشان مواد غذایی فاسد نمی شود جمعی از مورچه ها که دارای آرواره های نیرومندی هستند – نقش یک آسیاب را ایفا می کنند یعنی گندم و امثال آن را با آرواره های خود خرد می کنند و به صورت آرد درمی آورند و آن را در مخزنهای مخصوصی ذخیره می نمایند تا در فصل زمستان مورد استفاده قرار گیرد.

در جهان مورچه ها فداکاری بسیار جالبی نیز مشاهده می شود دانشمندان پس از تحقیقات بسیار متوجه شده اند که در لانه نوعی از مورچه ها که هریک به کار مخصوصی مشغول هستند از یکی از مورچه ها به عنوان انبار استفاده می شود این مورچه دارای کیسه نسبتا بزرگی است که در این کیسه شهد نباتات را ذخیره می کند و سپس مانند یک بادکنک کوچکی که پر از شهد است به سقف لانه آویزان می شود تا مورچه های دیگر از شهدی که در آن کیسه ذخیره شده بخورند.
شگفتی دانشمندان از مهندسی مورچه ها در ساخت برج های مجهز به سیستم تهویه!

مهارت خانه سازی پیچیده مورچه ها، هنوز هم دنیای علم را انگشت به دهان نگه داشته و اکنون محققان موفق به کشف کلون های زیرزمینی شده اند که تا هفت میلیون مورچه در آن هر کدام از سیستم تهویه داخلی برخوردارند.

برای سال ها، دانشمندان در جستجوی این سؤال بودند که چگونه مورچه های فعال قادر به حفظ دمای لانه خود در نقطه مناسب، برای رشد هستند؟
اکنون تحقیقات جدید نشان داده که این حشرات دست به ساخت برج هایی با ساختار خاص می زنند که تهویه لازم برای رشد مطلوب در لانه ها را ارائه می کند.

 

طبق پژوهشی که در مجله Insect Behaviour منتشر شده، مورچه ها با احتیاط کامل دست به ساخت برج ها با دیوارهای بسیار متخلخل می پردازند و بدین ترتیب به هوا، اجازه ورود و خروج از میان حفره ها را می دهند.

پیش از این، دانشمندان در مورد این برج ها اطلاعاتی داشتند؛ اما این پژوهش برای اولین بار در مورد چگونگی ساخت آنها توضیح داده است.

محققان یک کلونی از مورچه های علف خوار را به آزمایشگاه برده و به آزمایش شیوه های لانه سازی آن ها با مواد مختلف پرداختند.

به این مورچه ها خاک رس، شن درشت و شن ریز داده شد و دانشمندان به طور منظم، میزان مواد را تغییر داده و بر روی آنها برای شبیه سازی باران، آب ریختند.

محققان سپس با پایان یافتن ساخت برج ها، به بررسی و تحلیل تنظیمات مواد ساختمان در زیر میکروسکوپ پرداختند. یافته ها، گویای آن بود که مورچه ها با کنار هم چسباندن ذرات شن و توپ های کوچک خاک رس که با دهان شان قالب گیری کرده بودند، به ساخت این بناها دست می زدند.

با بارش آب، این دیوارها فشرده شده و در همین زمان مورچه های کارگر به سرعت مواد را جدا کرده و دیوارها را ترمیم می کنند.

به گفته دانشمندان این تحقیق مؤید آن است که برج های تهویه در حقیقت سازه های ساخته شده برای مقابله با رسوب غیرفعال خاک هستند و این شیوه در میان دیگر نمونه های مورچه نیز مورد استفاده است.

زلزله شناسی مورچه ها

محققان دانشگاه «دویسبورگ اسن» آلمان با بررسی بیش از 15 هزار مورچه چوب قرمز که در اطراف گسلهای آلمان قرار داشتند دریافتند که گسلهای فعال که در زمان زلزله زمین با شدت زیادی در آن مناطق می لرزد، محل مورد علاقه آنها برای خانه سازی است.این محققان برای سه سال بطور شبانه روزی مورچه های قرمز را با دوربین های ویدیوئی با استفاده از نرم افزار خاص برای طبقه بندی تغییرات رفتاری پیگیری کردند.

در طول این پژوهش 10 زلزله با بزرگای 2٫0 و 3٫0 ریشتر در سالهای 2009 تا 2010 رخ داد.این مورچه ها رفتار خود را تنها برای زلزله های بزرگتر از دو ریشتر تغییر می دهند که کوچکترین لرزه هایی قابل احساس برای انسان است.در طول روز مورچه ها به فعالیت پرداخته و مانند انسان در شب درون خانه های تپه ای خود استراحت می کنند. اما پیش از زمین لرزه این مورچه ها تمام شب را بیرون از خانه خود بیدار ماندند که آنها را در برابر شکارچیان آسیب پذیر می کرد.

رفتار عادی این مورچه ها معمولا تا یک روز پس از زلزله باز می گشت.دانشمندان بر این تصور هستند که مورچه ها از انتشارات متغیر گازها یا تغییرات محلی در میدان مغناطیسی زمین متوجه زلزله می شوند.
پزشکی-مورچه ها”قابله”متخصص زایمان
تصاویر زیر مربوط به لحظه تولد مورچه است، تصاویری حیرت انگیز از بیرون آمدن یکی از کوچک ترین موجودات دنیا از تخم.

مجموعه مورچه ها یک ملکه دارند که مسئول تخم گذاری است، این ملکه در اکثر گونه ها تنها یک بار جفت گیری می کند و جفت او پس از جفت گیری می میرد، البته خود ملکه هم خوش شانس نیست و در بسیاری از گونه ها پس از تخم گذاری کشته شده یا از لانه بیرون انداخته می شود.

مورچه های کارگر مسئول نگهداری از تخم ها هستند و ملکه باید سعی کند تا بیشترین تعداد تخم ممکن را بگذارد زیرا عمر مورچه های کارگر تنها 2 تا 3 هفته است و باید همیشه به قدری تخم موجود باشد که مجموعه مورچه بتواند به حیات خود ادامه دهد.

تخم های مورچه تا زمان به دنیا آمدن در مراقبت کامل مورچه های کارگر هستند و جالب است که در وقت خارج شدن مورچه ها از تخم، این موجودات ریز به یکدیگر کمک می کنند.

تعدادی از مورچه ها نیز مامور مواظبت و نگهداری از نوزدان هستند آنها به قدری جدی و با شوق این کار را انجام می دهند که درموقع حمل و نقل اگر دو پای عقب آنها را قطع کنند از نوزاد دست بر نمی دارند و با سعی و همت آن را به وسیله شاخکهای خود حمل می کنند تا به جای مطمئنی برسانند.

پوست و استخوان مورچه

بدن مورچه در یک زره کلفت از ماده «کیتین» جا گرفته و این زره او را از هر آفتی دور نگه می دارد . تمام عضلات بدن مورچه حتی روده های او مثل مفتول های کابل زیرزمینی، به صورت رشته هایی به هم پیچیده شده است و بدن او را همانند پولاد محکم و نیرومند کرده است؛ لذا مورچه با آن کمر باریک خود قادر است به آسانی از دیوار عمودی بالا برود و از سقف و همچنین از دالان های پر پیچ و خم زیرزمین به آسانی عبور کند.

هدایت غریزی مورچگان

آیا رفتارها و حرکات مورچگان ناشی از هدایت غریزی آنهاست یا آنها دارای قوه ادراک و فهم و شعور می باشند؟!

دیدگاه های متفاوتی در این باره وجود دارد. عده ای می گویند:اغلب حیوانات کارهایی را به طور فطری انجام می دهند. مثلاً اگر زنبوری را نیمه جان کنیم و به نزدیک لانه مورچگان ببریم، جنگ زنبور و مورچه تماشایی است. زنبور می جنگد و نابود می سازد و مورچه ها هر چه تلفات می دهند، دست از مقاومت نمی کشند و به انواع تاکتیک ها متوسل می شوند تا دشمن را به شکست رسانند و از پیکر بی جانش غذایی زمستانی را فراهم آورند. این رفتار و حرکات ناشی از غریزه طبیعی آنهاست و هیچ گونه اختیار و امکان انحراف از آن روش طبیعی معین خود ندارند (گرامی، خدا در نهج البلاغه، 1386:79). ولی بعضی دیگر بر این نظرند که مورچگان دارای قوه ادراک می باشند و کارهای خود را با فهم و شعور و به صورت آگاهانه انجام می دهند (طباطبایی، المیزان، 1376:542).

دانستنی های بسیار جالب مورچه ها/ مقاله کامل

خلاصه و نتیجه

مورچه ها حشرات ریز اجتماعی هستند که در مکان های مختلف زمین زندگی می کنند. این موجودات ریز به دسته های گوناگون و متنوع تقسیم می شوند که هر کدام وظیفه خاص خود را انجام می دهند و همواره تعاون و همکاری بین آنها به چشم می خورد. ساختار و اسکلت بدنی آنها متناسب با اندامشان آفریده شده است و تمام دستگاه هایی که در بدن یک موجود بزرگ و درشت، همچون فیل وجود دارد، این موجودات ریز نیز دارا می باشند و از آنها هیچ چیز کم ندارند. آن ها کارهای خود را به خوبی و با برنامه ریزی دقیق انجام می دهند.

در تابستان به فکر زمستان و جمع کردن روزی خود می باشند و از هیچ تلاشی دریغ نمی کنند و با تدبیری خردمندانه از فاسد شدن غذاها جلوگیری می کنند و آنها را در جایگاه مناسبی نگهداری می کنند تا در زمانی مناسب از آن ها بهره گیرند.

با پیشرفت علم زیست شناسی، بیولوژی جانوری و تحقیقاتی که دانشمندان در این زمینه به دست آورده اند، نه تنها سخنان حضرت علی(ع) را تایید می کند، بلکه علم و آگاهی امام را نسبت به عالم آفرینش و مخلوقات الهیی ثابت می کند.

در حقیقت، امام با بیان این شگفتی ها، یکی از راه های خداشناسی را بیان می کنند؛ زیرا هر یک از مخلوقات کوچک و بزرگ این عالم، جلوه صفات خدای متعال می باشند که پرده برداری از رمز و رازهای آنها در واقع، طی کردن مراحل سیر و سلوک و رسیدن به توحید است.

این چنین آفرینش بی نقص و تمام عیار خداوند، در نهاد همه موجودات، تدبیر چگونه زیستن را به ودیعت نهاده است. خدایا بینهایت شاکرم که هستم و تمامی مخلوقات تو را با تمام شگفتی می بینم و درک می کنم.

 

Very interesting ants knowledge / full article


برچسبها:

 چهره های ایرانی و خارجی پایگاه ناز وب

مطالب داغ چند روز گذشته