رفتارهای آگاهانه والدین در مقابل کودک ترسو/ از علت تا درمان

رفتارهای آگاهانه والدین در مقابل کودک ترسو/ از علت تا درمان

ترس کودکان(Fear of children) از چیزهای مختلف مانند ترس از تاریکی، ترس از حیوانات، ترس از غریبه‌ها و غیره یکی از مسائل و مشکلات رایجی است که والدین باید با آن‌ها دست‌وپنجه نرم کنند مهمترین چیزی که شما والدین باید بدونید اینه که نه به ترس کودک بیش از حد پر و بال بدهید و نه اون رو نادیده بگیرید در ادامه مطالب به علت و درمان ترس(Cause and treatment of fear) کودکان میپردازیم لطفا با ما همراه باشید.

رفتارهای آگاهانه والدین در مقابل کودک ترسو

ترس چیست؟

• ترس واکنشی هیجانی است که هر فرد هنگام مواجه‌شدن با شرایط خطرآفرین و ناشناخته‌ای که امنیت(Security) خود را از دست می‌دهد، از خود نشان می‌دهد.

• ترس واکنشی است در برابر عوامل تهدیدکننده‌ای که فرد قدرت مقابله با آن‌ها را ندارد.

• ترس، هیجانی طبیعی است که هر فردی احتمال دارد در شرایط خاصی دچار آن شود.

فایده‌ی ترس

هیجان ترس سبب می‌گردد، کودک انرژی و توان لازم برای مقابله با موقعیت‌های ناشناخته را کسب نموده و از خطر مصون بماند. همچنین باعث می‌گردد تمرکز کودک بهبودیافته و بتواند بهتر تصمیم بگیرد.

علائم و نشانه‌های ترس در کودکان

ازجمله علائم و نشانه‌های ترس در کودکان عبارت‌اند از: فرار، چنگ زدن، کمک خواستن، جیغ زدن، خشک شدن دهان، لرزش اندام، پریدن رنگ، تنگی نفس، گرفتن صدا، افزایش ضربان قلب، عرق کردن، لکنت زبان(Tongue tie)، نگاه‌های غیرطبیعی، گوشه‌ گیری(Isolation) و انزواطلبی، اختلال خواب، اختلال گوارش، ناخن جویدن، شب‌ادراری، خشم، عصبانیت و غیره.

دلایل و منشأ ترس

• ریشه فطری: انسان به دلیل میل به تداوم زندگی، خواستار حفظ و مراقبت از خود در برابر عوامل خطرزا است. او می‌ترسد و همین ترس سبب حفظ بقای فرد است.

• عامل عاطفی: علاقه و وابستگی شدید کودک به پدر، مادر، پرستار، معلم و غیره سبب ترس از جدا شدن از آن‌هاست. چراکه جدایی را مصادف با از دست دادن همیشگی آن‌ها تلقی می‌کند.

• عامل انضباطی: بخشی از ترس‌های کودکان ناشی از اعمال برنامه‌های سخت و خشن از سوی والدین و یا مربیان است. امرونهی‌های مکرر و القائات وحشت‌انگیز در برخی موارد سبب ایجاد و تثبیت ترس و وحشت در کودک می‌شود.

• جهل: بسیاری از ترس‌ها بدان خاطر است که واقعیت‌ها برای کودک مشخص نیست. (مادری به دلیل آلودگی گربه، کودک خود را از گربه می‌ترساند و دلیل آن را برای کودک بیان نمی‌کند.)

• عامل ذهنی: در مواردی، ترس ریشه در ذهنیت فرد دارد و به‌صورت موهومات و یا خیال‌بافی ظاهر می‌شود. ترس کودک نیز بیشتر زمینه ذهنی دارد، مانند ترسیدن از تاریکی یا ترس از حیوانات.

• ناامنی: آنچه تعادل کودک را به هم می‌زند و آرامش او را می‌گیرد، احساس ناراحتی و ناامنی است (غیبت مادر، نرسیدن غذا و غیره).

• عادت: کودکان در طول مسیر زندگی به اعمالی عادت می‌کنند و به آن خو می‌گیرند، به‌طوری‌که هنگامی‌که در آن عادت، اخلال پیش آید ترس او را فرامی‌گیرد (کودکی که همیشه کنار مادر خوابیده است، اگر ناگزیر شود تنها بخوابد، دچار ترس می‌شود).

• تخیل: گاهی ترس ناشی از تخیل بی‌حساب است. کودک حادثه‌ای را در ذهن خود تخیل کرده و بدان می‌پردازد. چیزهایی که حتی آن‌ها را ندیده و نمی‌داند چیست، آنگاه از دیدن و دانستن آن بیم دارد.

• تربیت غلط: ریشه بسیاری از ترس‌ها، طبیعی نیست بلکه ناشی از تربیت غلط است (مادری که از سوسک می‌ترسد و با جیغ از آن می‌گریزد، طفل نیز به‌سادگی از آن ترسان و فراری می‌شود. یا کودکی که لجبازی می‌کند و مادر می‌گوید اگر آرام نگیری، تو را می‌دهم آن گاو بخورد).

• عامل زیستی: برخی از ترس‌ها علل بالینی دارند. کودکانی که ناراحتی معده دارند و یا دچار صرع هستند یا تبشان بالا می‌رود و یا دردهای شدید آن‌ها را ناراحت می‌کند ممکن است دچار ترس شوند. ترس سبب می‌شود که کودک حسود و کمرو شود و احتمالاً این دو رفتار تا آخر عمر او را ناراحت خواهند کرد.

علل دیگر ترس در کودکان

حضور افراد ناآشنا و بیگانه، صداهای ناگهانی و غیرمنتظره، مشاهده حیوانات، رعدوبرق و طوفان(Lightning and storm)، تاریکی، احتمال مبتلا شدن به بیماری، مورد بی‌توجهی و بی‌مهری معلم و دوستان قرار گرفتن، احساس خطر، داشتن سرگذشت غم‌انگیز، تنبیه‌های شدید در خانه و مدرسه، نزاع‌ها و دعواهای شدید خانوادگی، خواب‌های وحشتناک، تماشای فیلم‌های ترسناک و غیرواقعی، برخی برنامه‌های رادیو، تلویزیون و سینما، مشاهده صحنه کشتن حیوانات، سخت‌گیری‌های بی‌مورد والدین، احساس عدم امنیت در خانه و احتمال آزار و اذیت.

رابطه سن و ترس در کودکان

نوع ترس در کودکان با سن آن‌ها تغییر می‌کند:

• در سن دوسالگی، ترس کودک بیشتر از راه شنوایی است. در این سن از تاریکی نیز می‌ترسد. تنها گذاشتن او و دور بودن مادر از کودک نیز موجب ترس می‌شود.

• در ۲/۵ سالگی، کودک بیشتر از جابجا کردن و جابجا شدن اشیاء می‌ترسد.

• کودک در سه سالگی بیشتر از راه بینایی می‌ترسد.

• در سن چهار سالگی ترس کودک از راه شنوایی است.

• در پنج سالگی کودک کمتر از سنین دیگر می‌ترسد و ترس او بیشتر از آسیب و آزار به بدن، سقوط از جا و محل و ترس از دیر آمدن مادر به خانه است.

• در سن شش سالگی کودکان بیشتر از سال‌های قبل می‌ترسند و ترس آن‌ها بیشتر از راه شنوایی است. کودک از غول، دیو، خرس، کسی که زیر تخت یا کمد مخفی‌شده است، از آب، آتش، تنها ماندن در خانه، زخم‌های سطحی روی بدن و غیره می‌ترسد.

• در هفت‌ سالگی کودک بیشتر از راه بینایی می‌ترسد. از اتاق تاریک، از زیرزمین، از سایه‌ها و غیره کودک در این سن از این‌که دیر به مدرسه برسد، از اینکه دیگران او را دوست نداشته باشند می‌ترسد.

• در سن هشت ‌تا ده‌ سالگی، ترس کودک کمتر می‌شود و اگر از چیزی می‌ترسد منطقی است. کودکان در این سنین بیشتر از قصور در انجام تکالیف یا از عدم موفقیت خود در مدرسه می‌ترسند.

روش‌های درمان ترس در کودکان

در زیر چند روش درمان ترس در کودکان آورده شده است:

شیوه مدل درمانی
در این شیوه کودک ترسیده، صحنه‌هایی را مشاهده می‌کند و بعد خود در آن موقعیت قرار می‌گیرد و ترس او کمتر شده یا از بین می‌رود. مثلاً کودکی که از آب می‌ترسد، فیلمی را مشاهده می‌کند که در آن چند پسر هم سن و سال او به انجام شنا مشغول‌اند. این فیلم به‌تدریج ترس او را کاهش می‌دهد و او را به استخر و بازی و Swim شنا در آب علاقه‌مند می‌کند.

شیوه شناختی
از دیگر شیوه‌های درمان ترس در کودکان شیوه شناختی می‌باشد. در این شیوه کودک مدت کوتاهی در جایی که می‌ترسد مثلاً اتاق تاریک قرار می‌گیرد و مرتب جملاتی مانند «من پسر شجاعی هستم»، «من می‌توانم مراقب خود باشم.» را با خود تکرار می‌کند.

اصل خاموشی و تقویت
در هنگام روبرو شدن بچه‌ها با مورد ترس‌آور باید محرک‌های جدید خوشایند را جانشین محرک‌های ترسناک کرد تا ترس کودک از میان برود. مثلاً کودکی که از گربه می‌ترسد، ضمن نشان دادن گربه به او، مقداری شیرینی نیز به او داده شود و چندین بار این کار تکرار گردد. با این عمل کودک پاسخ مثبت‌تری نسبت به چیزی که قبلاً برایش ترسناک بوده از خود نشان خواهد داد.

حساسیت‌زدایی منظم
یکی از روش‌های دیگر درمان ترس در کودکان حساسیت‌زدایی منظم است. در این روش چندین موقعیت ترس‌آور که شدت ترس در آن‌ها به‌تدریج افزایش می‌یابد فراهم می‌شود. کودک این صحنه‌ها را یکی پس از دیگری نظاره می‌کند. این امر موجب می‌شود که او بتواند ترس‌آورترین صحنه‌ها را به‌راحتی مشاهده کند.

 

رفتارهای آگاهانه والدین در مقابل کودک ترسو علت تا درمان

چند مورد از روش‌های دیگر درمان در کودکان

• نشان دادن بی‌باکی از طرف بزرگ‌ترها. (مثلاً مادر به‌آرامی گربه را بغل می‌کند و نوازش می‌نماید).

• آماده ساختن و در دسترس قرار دادن وسایلی که برای برخورد با وضعیت ترسناک کودک لازم است. مثلاً مادر تختخواب کودک را در جایی قرار دهد که کودک بتواند هر وقت خواست چراغ را روشن کند.

• واردکردن کودک در وضع و جای هراس‌انگیز(Horrible). (همراهی مادر با کودک جهت رفتن به اتاق تاریک).

• هرگاه کودکی که از حیوان خاصی می‌ترسد، کودک دیگری را مشاهده کند که با آن حیوان بازی می‌کند، ترس کودک نسبت به آن حیوان کم می‌شود.

• توضیح دادن و اطمینان بخشیدن(Reassure) به کودک، درباره چیزی که از آن می‌ترسد (مثلاً مادری می‌گوید: گربه به انسان آسیبی نمی‌رساند.)
نکاتی مهم در رابطه با درمان ترس در کودکان

• به ترس‌های کودک نخندید و آن‌ها را مسخره نکنید. این کار موجب خجالت، شرمساری و بی‌اعتمادی کودک به والدین و اطرافیان می‌شود.

• ترس‌های کودکان را نادیده نگیرید.

• به کودکان درباره ترس‌هایشان دروغ نگویید.

• ترس‌های خود را به کودکان منتقل نکنید (اگر شما از مار و تاریکی می‌ترسید، سعی کنید، به‌گونه‌ای رفتار کنید که بچه‌ها متوجه نشوند).

• شرایطی برای کودک فراهم آورید تا شاهد مقابله‌ی سایر کودکان با ترس‌هایشان باشد.

• برای کاستن ترس کودکان با آن‌ها لج بازی نکنید. (کودکی که از آب می‌ترسد را به‌زور به استخر و حمام نبرید).

• اعتمادبه‌نفس کودکان را تقویت کنید (به‌جای ترسو خطاب کردن آن‌ها، خصوصیات و ویژگی‌های مثبت و برجسته کودک را تحسین کنید).

• درصورتی‌که ترس کودک خیلی شدید و مدت طولانی ادامه داشته باشد و در فعالیت‌های روزمره اختلال ایجاد کند و با شیوه‌های بالا نتوان آن را کاهش داد، پس به سطح فوبیا رسیده است. گاهی فوبیاها با مشکلات خانوادگی ارتباط دارند و برای کاستن آن‌ها، مشاوره ویژه ضروری است. در سایر موارد، فوبیاها خودبه‌خود بدون درمان کاهش می‌یابند.

Parents’ conscious behaviors towards the cowardly child / from cause to treatment


برچسبها:

جدیدترین مطالب

دیگر مطالب امروز

 چهره های ایرانی و خارجی پایگاه ناز وب

مطالب داغ چند روز گذشته