علت ناخن جویدن کودکان چیست؟

ناخن جویدن در کودکان فقط یک عادت ساده نیست و گاهی می‌تواند با اضطراب، استرس، بی‌حوصلگی یا فشارهای عاطفی ارتباط داشته باشد. بعضی کودکان زمانی که نگران هستند، چیزی ذهنشان را مشغول کرده یا حتی هنگام تماشای تلویزیون و انجام فعالیت‌های خسته‌کننده، ناخودآگاه ناخن‌هایشان را می‌جوند.

این رفتار معمولاً در سال‌های کودکی شروع می‌شود و اگر علت آن شناسایی نشود، ممکن است به مرور به عادتی ماندگار تبدیل شود. بنابراین به جای سرزنش کودک، بهتر است والدین ابتدا بررسی کنند که کودک چه زمانی و در چه شرایطی بیشتر ناخن می‌جود.

مهم‌ترین علت‌های ناخن جویدن در کودکان

علت این رفتار در همه کودکان یکسان نیست، اما موارد زیر از عوامل شایع آن هستند:

• اضطراب و استرس: نگرانی درباره مدرسه، امتحان، جدایی از والدین یا تغییرات محیط زندگی می‌تواند باعث این رفتار شود.
• هیجان و نگرانی: برخی کودکان هنگام هیجان‌زده شدن یا قرار گرفتن در موقعیت‌های جدید ناخن می‌جوند.
• بی‌حوصلگی: گاهی ناخن جویدن در زمان بیکاری به یک رفتار ناخودآگاه تبدیل می‌شود.
• جلب توجه: در بعضی موارد کودک متوجه می‌شود که این رفتار واکنش والدین را به دنبال دارد.
• الگوبرداری: کودک ممکن است ناخن جویدن را از یکی از اعضای خانواده یا اطرافیان یاد بگیرد.
• عادت ناخودآگاه: ممکن است کودک بدون اینکه متوجه باشد، هنگام تماشای تلویزیون، بازی یا فکر کردن ناخن‌هایش را بجود.

راه‌های درمان ناخن جویدن کودکان

برای ترک ناخن جویدن، معمولاً تنبیه، تهدید و تذکر مداوم نتیجه مطلوبی ندارد و حتی می‌تواند اضطراب کودک را بیشتر کند. روش‌های زیر می‌توانند به کاهش این رفتار کمک کنند.

1. ناخن‌های کودک را کوتاه نگه دارید

ناخن‌های کوتاه کمتر در دسترس دندان‌ها هستند و فرصت جویدن را کاهش می‌دهند. ناخن‌ها را مرتب کوتاه و لبه‌های آن را با سوهان صاف کنید تا کودک با قسمت‌های شکسته یا تیز ناخن تحریک نشود.

2. زمان‌های ناخن جویدن را پیدا کنید

به جای اینکه فقط به خود رفتار توجه کنید، ببینید چه زمانی کودک بیشتر ناخن می‌جود. هنگام تماشای فیلم؟ قبل از خواب؟ زمان انجام تکالیف؟ هنگام صحبت درباره یک موضوع خاص؟

پیدا کردن این موقعیت‌ها می‌تواند سرنخ مهمی برای شناسایی عامل اصلی باشد.

3. دست‌های کودک را مشغول کنید

اگر کودک بیشتر از روی بی‌حوصلگی یا در زمان‌های خاص ناخن می‌جود، فعالیت‌هایی مانند نقاشی، کاردستی، بازی با خمیر یا ساختن وسایل ساده می‌تواند دست‌های او را درگیر کند و فرصت ناخن جویدن را کاهش دهد.

4. بدون سرزنش به او یادآوری کنید

تذکرهای مداوم مانند «دستت را از دهانت بیرون بیاور» یا «باز داری ناخنت را می‌جویی» ممکن است کودک را مضطرب یا خجالت‌زده کند. بهتر است یک کلمه یا علامت ساده و از قبل توافق‌شده داشته باشید تا بدون خجالت دادن کودک، توجه او را به دست‌هایش جلب کنید.

5. درباره نگرانی‌های کودک صحبت کنید

گاهی کودک نمی‌تواند به‌طور مستقیم بگوید چه چیزی او را ناراحت کرده است. با آرامش درباره مدرسه، دوستان، ترس‌ها و اتفاقات روزمره با او صحبت کنید و به او فرصت بدهید احساساتش را بیان کند.

هدف این نیست که کودک را مجبور به پاسخ کنید؛ بلکه باید محیطی ایجاد شود که احساس کند می‌تواند بدون ترس و سرزنش درباره نگرانی‌هایش صحبت کند.

6. از تنبیه و ایجاد ترس خودداری کنید

پاشیدن فلفل، مواد تلخ یا دارو روی ناخن‌ها و همچنین تهدید کردن کودک روش مناسبی برای ترک این عادت نیست. جمله‌هایی مانند «اگر ناخنت را بخوری اتفاق بدی می‌افتد» نیز می‌تواند ترس و اضطراب کودک را بیشتر کند.

به جای تنبیه، بهتر است تلاش کودک برای کنترل این رفتار را ببینید و پیشرفت‌های کوچک او را تشویق کنید.

7. الگوی رفتاری مناسبی باشید

اگر یکی از اعضای خانواده عادت به جویدن ناخن دارد، بهتر است این رفتار نیز مورد توجه قرار بگیرد؛ زیرا کودکان بسیاری از رفتارهای روزمره را از والدین و اطرافیان خود یاد می‌گیرند.

چه زمانی باید برای ناخن جویدن کودک کمک تخصصی گرفت؟

اگر ناخن جویدن شدید و مداوم باشد، باعث زخم شدن اطراف ناخن، خونریزی، عفونت یا آسیب به ناخن‌ها شود یا همراه با اضطراب و رفتارهای نگران‌کننده دیگری باشد، بهتر است موضوع با پزشک کودک یا روان‌شناس کودک مطرح شود.

مهم‌ترین نکته این است که ناخن جویدن را صرفاً یک رفتار بد تلقی نکنید. در بسیاری از موارد، پیدا کردن موقعیت یا عاملی که این رفتار را تحریک می‌کند و برخورد آرام و بدون تنبیه، بخش مهمی از مسیر ترک آن است.