نازوب
آنچه دیگران می خوانند
گسترش خانههای فساد در بغداد: زنان قربانی تجاوز، فقر و قاچاق
ریشههای اجتماعی و اقتصادی افزایش فساد در بغداد
حمله آمریکا به عراق در سال 2003 هرچند دیکتاتوری صدام حسین را پایان داد، اما دههها جنگ و بحران اقتصادی باعث نابودی زیرساختهای کشور شد.
این بحرانها به ویژه زنان و دختران بیسرپرست را در معرض خطر قرار داده است. بسیاری از آنان برای تأمین معاش و بقا به بغداد مهاجرت میکنند و وارد دنیای زیرزمینی فساد و روسپیگری میشوند.
آمارهای غیررسمی نشان میدهد که زنان بیوه و دختران آواره، به دلیل فقدان حمایت اقتصادی و اجتماعی، اولین قربانیان این جریان هستند. ورود فرهنگ غربی و دموکراسی بدون زیرساختهای مناسب، چهره فرهنگی عراق را نیز دستخوش تغییر کرده و فساد اقتصادی و اجتماعی را تشدید کرده است.
روایت زندگی زنان قربانی
ورده؛ زنی 23 ساله با سرنوشت تلخ
ورده، 23 ساله، پس از اینکه شوهرش جواهرات او را دزدید و خانوادهاش را ترک کرد، از بصره به بغداد آمد. او میگوید:
“سه ماهه باردار بودم و شوهرم مرا ترک کرد. حالا اینجا به هر کس که پول بدهد، لذت میدهم.”
ورده شبانه در ازای دریافت 250 دلار و یک بطری مشروب با مردان میماند. او نام واقعی خود را فاش نمیکند و مانند بسیاری از زنان دیگر، برای حفظ امنیت از نام مستعار استفاده میکند.
ساجده؛ قربانی ازدواج و تجاوز
ساجده، زنی 28 ساله، که خانوادهاش در فقر شدید بودند، با وعده کمک مالی با مردی ازدواج کرد. اما خیلی زود فهمید که همسرش او را به خانه فساد کشیده است. وی میگوید:
“اول زیر بار نرفتم، اما شوهرم مست بود و مرا کتک زد. بعد مجبور شدم با هر کس که او میآورد، رابطه داشته باشم. اعتراض هم کنم دیگر پولی به خانوادهام نمیداد.”
ساجده با کمک سازمانهای اجتماعی توانست از دام این باند خارج شود و دوباره به خانواده بازگردد.
خانههای فساد و شیوه فعالیت آنها
در بغداد، خانههای فساد تحت مدیریت زنان مسنتر یا «شیخهها» اداره میشوند. این زنان مسئول اسکان و امنیت زنان جوان هستند و سهم قابل توجهی از درآمد آنان را دریافت میکنند.
بخشی از این پول نیز برای خرید حمایت نیروهای پلیس و شبهنظامیان هزینه میشود تا فعالیتهای مراکز بدون مانع ادامه یابد.
این زنان اغلب سنشان بالاتر است و خود توان جذب مردان را ندارند، بنابراین روسپیهای جوان تحت مدیریت آنان فعالیت میکنند. بسیاری پس از چند سال فعالیت به «شیخه» تبدیل میشوند و زنان جوان جدید را تحت نظر خود دارند.
شبکههای خارجی و داخلی در فساد
گزارشها حاکی از آن است که گروههایی از کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان، کویت و قطر، با ورود به عراق، زنان آواره را شکار میکنند.
علاوه بر این، شبکههای سازمانیافته داخلی که برخی از مقامات و نهادهای دولتی با آنها همکاری دارند، زمینهساز رشد این خانهها شدهاند.
افسران پلیس و منابع امنیتی تأکید دارند که تلاش برای افشای هویت دلالان به دلیل فشار گروههای بانفوذ به شکست میانجامد. قاچاق زنان در عراق، پس از تروریسم، قتل و قاچاق دارو، در رتبه چهارم جرایم قرار دارد.
فضای داخلی خانههای فساد
باشگاهها و خانههای فساد معمولاً در ساختمانهای مسکونی یا کلوبهای شبانه فعالیت میکنند. فضای داخل این مکانها، ترکیبی از هرج و مرج و سرگرمی سطح پایین است.
مردان عراقی، از جمله جوانان سرخورده، تاجران و افسران دارای نفوذ، با پرداخت پول به تماشای زنان و دختران مینشینند و اغلب درگیری و شرطبندی روی زنان رخ میدهد.
یک افسر پلیس میگوید:
“یک بار چندین افسر در یک میهمانی شرکت کردند و پایان خوشی نداشت. شرطبندی روی زنان باعث دعوا شد.”
قربانیان اصلی فساد و قاچاق
زنان بیسرپرست و دختران یتیم، به ویژه آنهایی که خانواده خود را در جنگ از دست دادهاند، اولین طعمههای این شبکهها هستند. بسیاری از آنان به دلیل فشارهای اقتصادی و اجتماعی، مجبور به خودفروشی میشوند.
ورده و ساجده نمونهای از قربانیان این سیستم هستند، اما افراد دیگری نیز مانند زهرا 16 ساله و نادیا 13 ساله، به اجبار یا تحت فشار خانواده وارد کلوبهای شبانه شدهاند. این کودکان و نوجوانان اغلب مورد سوءاستفاده جنسی قرار میگیرند و به عنوان «سرمایه» برای شبکهها استفاده میشوند.
پیامدهای اجتماعی و فرهنگی
گسترش فساد و تجارت زنان باعث ایجاد مشکلات اجتماعی و فرهنگی گستردهای شده است. زنان قربانی اغلب مورد قضاوت و طرد اجتماعی قرار میگیرند و خانوادهها آنها را لکه ننگ میدانند. این وضعیت، فقر و بیثباتی اقتصادی را تشدید کرده و باعث رشد بیشتر بازار زیرزمینی فساد میشود.
تلاشها و چالشهای مقابله با فساد
پلیس بغداد گاهی با حملات محدود به خانههای فساد واکنش نشان میدهد، اما نبود اراده جدی و حمایت پنهان شبکهها باعث میشود اقدامات تنها مقطعی باشند. سازمانهای حقوق زنان تلاش میکنند با حمایت از قربانیان و آموزش اجتماعی، راهکارهایی برای مقابله با این معضل ارائه دهند.
لیسا نیسان، رئیس سازمان زنان بغداد، میگوید:
“تجارت زنان از زمان حمله آمریکا به عراق رونق گرفته و روزبهروز بدتر میشود. تلاشهای ما بدون کمک مالی دولت، با حمایت برخی تاجران و سازمانهای غیردولتی ادامه دارد.”
ابعاد بینالمللی و نقش کشورهای همسایه
با ورود نیروهای خارجی، زنان آواره به کشورهای همسایه منتقل شده و به شبکههای بینالمللی فساد وصل میشوند. بیش از 50 هزار زن و دختر از کشورهای دیگر وارد عراق و سوریه شدهاند تا شبکه فساد را تقویت کنند. مشتریان اصلی این خانهها، شیوخ و افراد ثروتمند کشورهای حوزه خلیج فارس هستند.
پیامدهای اقتصادی و آینده نامعلوم
بحران اقتصادی و فقر گسترده باعث شده بسیاری از قربانیان هیچ راهی جز ورود به این دنیای زیرزمینی نداشته باشند. نبود اقدامات قانونی جدی، ادامه حمایت پنهان مقامات و فقدان زیرساختهای اجتماعی، آینده نامعلومی برای زنان و دختران عراق رقم زده است.
