ایتالیا فقط سرزمین ونیز و رم نیست؛ در گوشه‌های دورافتاده این کشور، شهرها و روستاهایی وجود دارند که سال‌هاست زندگی در آنها متوقف شده است. خانه‌های خالی، کلیساهای خاموش و کوچه‌هایی که طبیعت آرام‌آرام آنها را پس گرفته، فضایی مرموز و وهم‌آلود ساخته‌اند.

اما پشت این ظاهر ترسناک چه اتفاقی افتاده است؟ زلزله، رانش زمین، مهاجرت و حوادث طبیعی، سرنوشت این مکان‌ها را تغییر داده‌اند. در ادامه با مرموزترین شهرها و روستاهای متروکه ایتالیا آشنا شوید؛ جاهایی که داستان واقعی‌شان از هر افسانه‌ای عجیب‌تر است.

چرا این شهرها و روستاها خالی از سکنه شدند؟

متروکه‌شدن یک سکونتگاه معمولاً نتیجه یک اتفاق واحد نیست. در بسیاری از نقاط ایتالیا، مجموعه‌ای از عوامل طبیعی و اجتماعی طی چند دهه باعث کاهش جمعیت و در نهایت ترک بافت قدیمی شده است.

مهم‌ترین دلایل عبارت‌اند از:

• زمین‌لرزه و تخریب ساختمان‌ها
• رانش زمین و ناپایداری خاک
• سیلاب و تغییر شرایط جغرافیایی
• مهاجرت جمعیت به شهرهای بزرگ
• کاهش فرصت‌های شغلی
• تعطیلی معادن و فعالیت‌های صنعتی
• دشواری دسترسی به مناطق کوهستانی
• فرسودگی تدریجی بناها
• تغییر الگوی زندگی و اقتصاد محلی

به همین دلیل، بهتر است عنوان «شیطانی» را یک تعبیر رسانه‌ای و گردشگری بدانیم؛ نه دلیلی برای نسبت‌دادن اتفاقات ماورایی به این مکان‌ها.

1. کراکو؛ شهری که زمان در آن متوقف شده است

Craco؛ یکی از معروف‌ترین شهرهای ارواح ایتالیا

در منطقه Basilicata و استان ماترا، سکونتگاهی تاریخی به نام Craco قرار دارد که احتمالاً مشهورترین نمونه از بافت‌های متروکه ایتالیاست.

کراکو روی ارتفاعات و زمین‌های موسوم به Calanchi ساخته شده و ساختمان‌های سنگی آن از دور منظره‌ای شگفت‌انگیز ایجاد می‌کنند. خانه‌های قدیمی، کلیساها، کاخ‌ها و کوچه‌هایی که زمانی محل رفت‌وآمد مردم بودند، امروز بخش مهمی از چهره تاریخی این منطقه را تشکیل می‌دهند.

مشکل اصلی کراکو به ناپایداری زمین و رانش زمین مربوط می‌شد. در دهه 1960 میلادی شرایط زمین به اندازه‌ای نامناسب شد که ساکنان مجبور به ترک بخش قدیمی شهر شدند و در نهایت در سال 1963 تخلیه آن وارد مرحله جدی شد.

امروز بقایای کراکو به یکی از جذاب‌ترین مقاصد علاقه‌مندان به معماری تاریخی، عکاسی و مکان‌های متروکه تبدیل شده است.

فضای خاص این منطقه حتی توجه فیلم‌سازان را نیز جلب کرده است. کراکو در تولید برخی آثار سینمایی، از جمله The Passion of the Christ به کارگردانی مل گیبسون، مورد استفاده قرار گرفته است.

چرا کراکو این‌قدر مرموز به نظر می‌رسد؟

ترکیب ساختمان‌های نیمه‌ویران، تپه‌های خشک، کوچه‌های خالی و سکوت حاکم بر بافت قدیمی، منظره‌ای ایجاد کرده که بیشتر به صحنه یک فیلم تاریخی یا آخرالزمانی شباهت دارد.

با این حال، جذابیت اصلی کراکو در افسانه‌های ترسناک نیست؛ بلکه در تاریخ واقعی شهری است که طبیعت و شرایط زمین، زندگی ساکنانش را تغییر داد.

نکته: بخش‌هایی از بافت قدیمی به دلیل خطر ریزش و ناپایداری زمین، برای تردد آزاد مناسب نیستند و بازدید از آنها باید طبق مسیرها و شرایط اعلام‌شده انجام شود.

2. آپیچه وکیو؛ شهری که زلزله آن را خالی کرد

Apice Vecchio؛ کوچه‌هایی که خاطره زندگی گذشته را حفظ کرده‌اند

در منطقه Campania و نزدیکی شهر بنونتو، بافت تاریخی Apice Vecchio قرار دارد؛ سکونتگاهی که امروزه یکی از نمونه‌های شناخته‌شده روستاهای رهاشده ایتالیا محسوب می‌شود.

دو زمین‌لرزه در سال‌های 1962 و 1980 تأثیر زیادی بر سرنوشت این منطقه گذاشتند و باعث شدند ساکنان به‌تدریج بخش قدیمی را ترک کنند.

کوچه‌های باریک، خانه‌های سنگی و ساختمان‌های تاریخی هنوز نشانه‌هایی از ساختار شهری گذشته را در خود نگه داشته‌اند.

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های Apice Vecchio، ترکیب معماری قدیمی با سکوتی است که امروزه بر منطقه حاکم شده است؛ جایی که قدم‌زدن در میان ساختمان‌های خالی می‌تواند حس بازگشت به چند دهه قبل را ایجاد کند.

3. پنتداتتیلو؛ روستایی در آغوش صخره‌های عجیب

Pentedattilo؛ روستای پنج انگشتی کالابریا

اگر به دنبال یکی از متفاوت‌ترین روستاهای تاریخی ایتالیا باشید، Pentedattilo در منطقه Calabria توجهتان را جلب خواهد کرد.

نام این مکان از یک واژه یونانی به معنای «پنج انگشت» گرفته شده است؛ نامی که به شکل صخره عظیم پشت روستا اشاره دارد.

این ساختار سنگی از فاصله دور شبیه انگشتان یک دست دیده می‌شود و یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بصری روستاست.

زلزله و شرایط دشوار زندگی در منطقه باعث کاهش جمعیت و ترک تدریجی بخش قدیمی شد. با این حال، پنتداتتیلو برخلاف بسیاری از نقاط کاملاً فراموش‌شده، در سال‌های اخیر شاهد تلاش‌هایی برای احیای فرهنگی و گردشگری بوده است.

امروزه فعالیت‌های هنری، صنایع‌دستی و رویدادهای فرهنگی در این منطقه به حفظ بخشی از هویت تاریخی آن کمک کرده‌اند.

فضای صخره‌ای، خانه‌های قدیمی و کوچه‌های کم‌رفت‌وآمد، ظاهر Pentedattilo را بسیار متفاوت کرده و آن را به یکی از مکان‌های جذاب برای عکاسی و علاقه‌مندان به تاریخ تبدیل کرده است.

4. چیویتا دی بانیورجو؛ شهری که به سمت فراموشی می‌رود

Civita di Bagnoregio؛ روستایی روی تپه‌ای در حال فرسایش که در منطقه Lazio و استان Viterbo یکی از مشهورترین سکونتگاه‌های تاریخی ایتالیاست.

این مکان روی تپه‌ای از جنس سنگ توف آتشفشانی قرار گرفته و فرسایش طبیعی زمین طی قرن‌ها، اطراف آن را به شکل چشمگیری تغییر داده است.

همین وضعیت باعث شده لقب معروف «شهر در حال مرگ» برای آن شکل بگیرد.

تاریخ این منطقه به بیش از 2500 سال قبل و دوره اتروسک‌ها بازمی‌گردد. بافت قرون‌وسطایی، خانه‌های سنگی و موقعیت جغرافیایی خاص، منظره‌ای بسیار متفاوت ایجاد کرده‌اند.

اما یک نکته مهم وجود دارد: Civita di Bagnoregio امروزه یک منطقه کاملاً متروکه نیست.

این روستا همچنان مقصد گردشگران است و بازدیدکنندگان از طریق پل پیاده وارد بافت تاریخی آن می‌شوند.

بنابراین اگرچه جمعیت دائمی آن بسیار محدود است و فرسایش زمین همچنان یکی از چالش‌های مهم آن محسوب می‌شود، نباید آن را در ردیف شهرهای کاملاً خالی از سکنه قرار داد.

5. سانتو استفانو دی سسانیو؛ روستای سنگی در ارتفاعات

Santo Stefano di Sessanio؛ سکوت در دل آبروتزو

در منطقه Abruzzo و در ارتفاعات نزدیک پارک ملی گران ساسو، روستای تاریخی Santo Stefano di Sessanio قرار گرفته است.

این سکونتگاه در ارتفاع حدود 1250 متر ساخته شده و با خانه‌های سنگی، کوچه‌های باریک و معماری تاریخی خود، فضای متفاوتی دارد.

کاهش جمعیت این منطقه بیشتر نتیجه مهاجرت و تغییرات اقتصادی بود. با کاهش فعالیت‌های سنتی و فرصت‌های شغلی، بسیاری از ساکنان به مناطق دیگر نقل مکان کردند.

اما داستان این روستا به متروکه‌شدن ختم نشد.

در سال‌های اخیر پروژه‌های مرمت و گردشگری باعث شده‌اند بخشی از بناهای قدیمی دوباره مورد استفاده قرار بگیرند و Santo Stefano di Sessanio به یکی از مقاصد جذاب گردشگری روستایی ایتالیا تبدیل شود.

بنابراین این مکان نمونه خوبی از احیای یک بافت تاریخی پس از سال‌ها کاهش جمعیت است.

6. روکِتا آلتو؛ جایی که طبیعت جای انسان را گرفته است

Rocchetta Alta؛ بقایای یک سکونتگاه در میان طبیعت

Rocchetta Alta در منطقه Molise یکی دیگر از نمونه‌های سکونتگاه‌های قدیمی و رهاشده ایتالیاست.

ساختمان‌های سنگی، بقایای بناهای تاریخی و پوشش گیاهی گسترده، تصویری متفاوت از رابطه طبیعت و معماری ایجاد کرده‌اند.

در برخی قسمت‌ها، گیاهان از میان دیوارهای قدیمی عبور کرده‌اند و به‌تدریج بخشی از ساختمان‌ها را در خود گرفته‌اند.

همین ترکیب، ظاهری ایجاد کرده که برای عکاسان و علاقه‌مندان به مکان‌های تاریخی و متروکه بسیار جذاب است.

اینجا خبری از خیابان‌های شلوغ و ساختمان‌های مدرن نیست؛ تنها بقایای یک سکونتگاه قدیمی باقی مانده که طبیعت آرام‌آرام در حال بازپس‌گرفتن آن است.

آیا واقعاً در این مکان‌ها روح وجود دارد؟

این احتمالاً یکی از اولین پرسش‌هایی است که بعد از دیدن تصاویر این مناطق به ذهن می‌رسد.

با وجود داستان‌ها و افسانه‌های محلی، هیچ شواهد علمی معتبر و قابل اتکایی برای وجود ارواح یا فعالیت‌های ماورایی در این سکونتگاه‌ها وجود ندارد.

حس ترس بیشتر از ظاهر محیط سرچشمه می‌گیرد؛ ساختمان‌های فرسوده، خیابان‌های خالی، تاریکی، سکوت و داستان‌هایی که درباره گذشته هر منطقه روایت شده‌اند.

در برخی موارد نیز افسانه‌های محلی در طول زمان با فضای واقعی منطقه ترکیب شده و تصویری مرموز از آن ساخته‌اند.

اما واقعیت پشت این مکان‌ها به‌اندازه کافی جذاب است: مردم واقعاً در این خانه‌ها زندگی کرده‌اند و بعدها به دلایل طبیعی یا اجتماعی مجبور به ترک آنها شده‌اند.

چرا مکان‌های متروکه ایتالیا این‌قدر جذاب هستند؟

جذابیت این مناطق فقط به ظاهر ترسناک آنها محدود نمی‌شود.

هر ساختمان قدیمی بخشی از تاریخ اجتماعی ایتالیا را در خود دارد. وقتی جمعیتی یک روستا را ترک می‌کند، معماری، کلیسا، خانه‌ها و حتی ساختار خیابان‌ها می‌توانند برای دهه‌ها باقی بمانند و تصویری از شیوه زندگی نسل‌های گذشته ارائه دهند.

از سوی دیگر، این مناطق نمونه‌ای از تأثیر عوامل طبیعی بر سکونت انسان هستند.

زمین‌لرزه، رانش زمین، فرسایش و سیلاب در کنار مهاجرت و مشکلات اقتصادی، در طول زمان چهره بسیاری از مناطق روستایی ایتالیا را تغییر داده‌اند.

به همین دلیل، شهرهای ارواح تنها جاذبه‌ای برای گردشگران ماجراجو نیستند؛ بلکه برای پژوهشگران تاریخ، معماری، جغرافیا و زمین‌شناسی نیز اهمیت دارند.

کدام مکان از همه مرموزتر است؟

اگر معیار را ظاهر، میزان شهرت و داستان پشت متروکه‌شدن در نظر بگیریم، Craco احتمالاً جذاب‌ترین انتخاب است.

قرارگرفتن ساختمان‌های تاریخی روی تپه، زمین‌های خشک اطراف و کوچه‌های خالی باعث شده این مکان یکی از چشمگیرترین تصاویر مربوط به شهرهای ارواح ایتالیا را ایجاد کند.

در مقابل، اگر چیزی که توجه شما را جلب می‌کند موقعیت جغرافیایی عجیب باشد، Civita di Bagnoregio انتخاب متفاوتی است؛ روستایی تاریخی که روی تپه‌ای در معرض فرسایش قرار دارد.

Pentedattilo نیز برای کسانی که به ترکیب صخره، معماری قدیمی و افسانه‌های محلی علاقه دارند، گزینه‌ای متفاوت محسوب می‌شود.

شهرهایی که ترسناک‌ترین داستانشان واقعی است

وقتی به تصاویر این مکان‌ها نگاه می‌کنیم، شاید اولین چیزی که به ذهن برسد افسانه‌های ترسناک و داستان‌های ماورایی باشد؛ اما واقعیت، جذاب‌تر از چیزی است که تصور می‌کنیم.

پشت هر خانه خالی، داستان خانواده‌ای وجود دارد که زمانی در آن زندگی می‌کرده است. پشت هر خیابان خاموش، خاطره بازاری قرار دارد که روزی محل رفت‌وآمد مردم بوده و پشت هر کلیسای قدیمی، جامعه‌ای زندگی می‌کرده که بعدها به دلایل مختلف مجبور به ترک خانه‌هایش شده است.

شهرهای شیطانی ایتالیا در واقع بیشتر از آنکه داستانی درباره ارواح باشند، روایت شهرهایی هستند که زندگی در آنها متوقف شده است.

بعضی از این مکان‌ها هنوز در حال فرسایش‌اند، بعضی دوباره به کمک گردشگری جان گرفته‌اند و برخی دیگر تنها بقایای معماری گذشته را حفظ کرده‌اند.

همین تضاد میان زندگی گذشته و سکوت امروز است که این نقاط را به یکی از جذاب‌ترین سوژه‌های عکاسی، تاریخ و گردشگری ایتالیا تبدیل کرده است.