
شب یلدا، بلندترین شب سال، بهترین بهانه برای دورهمیهای گرم و چیدن یک سفره خوشطعم ایرانی است. غذاهای شب یلدا از گذشته تا امروز، بخش مهمی از این آیین کهن بودهاند و هر منطقه با خوراکیهای مخصوص خود، حالوهوای متفاوتی به این شب میدهد.
در این مطلب، انواع غذاهای مخصوص شب یلدا از انار پلو گرفته تا کلم پلو و دیگر غذاهای محبوب را با دستور پخت ساده، کاربردی و قابل اجرا در خانه معرفی کردهایم تا بتوانید یک شام یلدایی خوشمزه و خاطرهانگیز آماده کنید.

انار پلو یکی از خوشعطرترین غذاهای شب یلداست که ترکیب دانههای انار، کشمش و پسته طعمی متفاوت و دلنشین ایجاد میکند. این غذا برای افرادی که تجربه زیادی در آشپزی ندارند نیز کاملاً قابل اجراست و با رعایت چند مرحله ساده، نتیجهای عالی خواهد داشت.
برای آمادهسازی انار پلو، ابتدا برنج را از چند ساعت قبل با آب و نمک خیس کنید تا بافت آن هنگام پخت قد بکشد. پس از نیمپز شدن، برنج را آبکش کنید.
در این فاصله، دانههای انار، کشمش، خلال پسته، گشنیز خردشده و پودر تخم گشنیز را در یک ظرف مخلوط نمایید تا مواد کاملاً یکدست شوند.
کف قابلمه کمی روغن بریزید و برنج و مخلوط انار را به صورت لایهلایه داخل قابلمه بریزید. در پایان، زعفران دمکرده و چند تکه کره روی برنج اضافه کرده، درب قابلمه را بگذارید و اجازه دهید غذا با حرارت ملایم دم بکشد. پس از آماده شدن، انار پلو را در دیس سرو کنید.
کلمپلو شیرازی یکی از معروفترین غذاهای سنتی جنوب ایران است که با ترکیب برنج ایرانی، کلم برگ، گوشت قلقلی و ادویههای معطر، طعمی خاص و فراموشنشدنی دارد. این غذا بهویژه در دورهمیها و شبهای خاص مثل شب یلدا، جایگاه ویژهای روی سفره ایرانیها پیدا میکند.
برای تهیه گوشت قلقلی:
ابتدا گوشت چرخکرده را با پیاز رندهشده، آرد نخودچی، نمک و فلفل ترکیب کنید و با دست خوب ورز دهید تا مایهای یکدست و منسجم به دست آید. سپس از مواد، کوفتههای کوچک قلقلی درست کنید.
در یک تابه مناسب، مقداری روغن بریزید و روی حرارت ملایم قرار دهید. پس از داغ شدن روغن، گوشتهای قلقلی را اضافه کرده و سرخ کنید تا سطح آنها طلایی شود. کوفتهها را از تابه خارج کنید و کنار بگذارید.
در همان تابه، کلمهای خردشده را بریزید و چند دقیقه تفت دهید تا کمی نرم شوند و حجم آنها کاهش پیدا کند. بعد از آن پیاز خردشده را اضافه کرده و تفت دهید تا شفاف شود. رب گوجهفرنگی را بیفزایید و اجازه دهید بوی خامی آن گرفته شود.
حالا آب گوشت را به مخلوط کلم اضافه کنید و اجازه دهید مواد روی حرارت ملایم به حالت نیمجوش برسند. سپس گوشتهای قلقلی را داخل تابه بریزید و حدود ۱۵ دقیقه زمان دهید تا مواد با هم بپزند و مایع غذا کاملاً جذب شود. در دقایق پایانی، دارچین، نمک، فلفل سیاه و زعفران دمکرده را اضافه کنید تا عطر غذا کامل شود.
برنجی را که از قبل خیس کردهاید، در آب جوش بریزید و کمی زندهتر از حالت معمول آبکش کنید. کف قابلمه مقداری روغن بریزید و برای تهدیگ، نان لواش قرار دهید. سپس بهصورت لایهلایه، برنج و مایه کلمپلو را داخل قابلمه بریزید.
در پایان، یک پیمانه آب و حدود دو قاشق غذاخوری روغن روی برنج بدهید، دمکنی بگذارید و ابتدا حرارت را کمی زیاد کنید تا بخار کند. بعد از بخار کردن، شعله را کم کرده و اجازه دهید کلمپلو حدود 45 دقیقه با حرارت ملایم دم بکشد.
برای اینکه این غذای بسیار خوشمزه از دیزاین شب یلدا جا نماند می توانید دانه های انار را کمی پیاز تفت داده و به صورت تزئین روی برنج بریزید.
خاگینه خرما یکی از خوراکیهای محلی و قدیمی استان زنجان است که با ترکیب پیاز کاراملیشده، خرمای شیرین و مغزها، طعمی گرم و انرژیبخش دارد. این غذا بیشتر در فصلهای سرد سال و مناسبتهایی مانند شب یلدا تهیه میشود و بهدلیل ارزش غذایی بالا، انتخابی عالی برای پذیرایی محسوب میشود.
ابتدا پیازها را خلالی نازک برش بزنید و در یک تابه بزرگ با حرارت ملایم سرخ کنید تا کاملاً طلایی و کاراملی شوند. چند دقیقه مانده به پایان سرخ شدن، زردچوبه، دارچین، نمک و فلفل سیاه را اضافه کرده و خوب تفت دهید تا عطر ادویهها آزاد شود. سپس پیازها را از تابه خارج کرده و کنار بگذارید.
در همان تابه، خرماهای بدون هسته را بریزید و برای چند دقیقه کوتاه تفت دهید تا کمی نرم و براق شوند. خرماها را جداگانه کنار بگذارید. حالا کشمش پلویی، خلال بادام و خلال پسته را داخل تابه بریزید و با حرارت ملایم تفت دهید تا کشمشها پف کنند و مغزها کمی طلایی شوند.
در این مرحله، یک ظرف پیرکس یا قابلمه مناسب انتخاب کنید و مواد را بهصورت لایهلایه داخل آن بچینید؛ ابتدا پیاز سرخشده، سپس خرما و در آخر مخلوط کشمش و مغزها. روی مواد، تخممرغها را بشکنید و مقدار کمی نمک، فلفل سیاه و زعفران دمکرده اضافه کنید.
درب ظرف را بگذارید و آن را روی شعله ملایم گاز یا داخل فر قرار دهید. حدود ۱۰ دقیقه زمان بدهید تا تخممرغها کاملاً بسته شوند و مواد بهخوبی گرم شوند. پس از آن، خاگینه خرمای زنجانی آماده سرو است و میتوانید آن را گرم میل کنید.
مواد لازم
برای شروع، داخل یک قابلمه با اندازه مناسب مقداری روغن بریزید و اجازه دهید کاملاً داغ شود. مرغ را به صورت درسته داخل قابلمه قرار داده و هر طرف آن را حدود 2 دقیقه تفت دهید تا سطح مرغ طلایی و خوشرنگ شود. این کار باعث میشود طعم خورش نهایی عمیقتر و حرفهایتر باشد.
پس از سرخ شدن مرغ، پیاز خردشده و یک حبه سیر را به قابلمه اضافه کنید و همراه با حدود نصف لیوان آب روی حرارت ملایم بگذارید تا مرغ بهطور کامل مغزپخت شود. در صورت تمایل میتوانید مرغ را داخل فر نیز بپزید تا بافت لطیفتری پیدا کند.
در این فاصله، پیاز باقیمانده را به صورت نگینی خرد کرده و در روغن جداگانه تفت دهید تا کاملاً طلایی شود. سپس دانههای انار ترش را به پیاز اضافه کرده و کمی تفت دهید تا آب بیندازد و رنگ خورش طبیعی و دلپذیر شود. اگر انارها رنگ کافی نداشتند، میتوانید مقدار کمی رب انار یا رب گوجهفرنگی اضافه کنید تا خورش جلوه بهتری بگیرد.
مواد انار باید به غلظتی شبیه فسنجان برسد. پس از جا افتادن خورش، مخلوط انار را کف ظرف سرو بریزید و مرغ پختهشده را روی آن قرار دهید. در صورت دلخواه، چند عدد بادمجان سرخشده نیز در کنار غذا بچینید تا خورش ناردون مازندرانی شما کاملتر و مجلسیتر شود.
خشیل یکی از غذاهای اصیل و قدیمی آذربایجان است که بیشتر در فصلهای سرد سال و بهویژه شب یلدا تهیه میشود. این غذای ساده اما بسیار مقوی، به دلیل استفاده از بلغور گندم، ارزش غذایی بالایی دارد و معمولاً بهعنوان صبحانهای گرم یا وعدهای سبک و انرژیبخش سرو میشود. ترکیب خشیل با شیر، عسل یا شیرههای طبیعی، طعمی دلنشین و سنتی ایجاد میکند که یادآور آشپزی خانگی و اصیل ایرانی است.
برای آمادهسازی خشیل، ابتدا بلغور گندم را از چند ساعت قبل در آب سرد خیس کنید تا نرم شود و زمان پخت آن کاهش پیدا کند. این مرحله باعث میشود بافت نهایی خشیل لطیفتر و یکدستتر باشد.
پس از خیساندن، بلغور را همراه با همان آب داخل قابلمه بریزید و روی حرارت ملایم قرار دهید. اجازه دهید بلغور بهآرامی بپزد تا آب آن کاملاً جذب شود و دانهها حالت باز و نرم پیدا کنند. در این مرحله باید مرتب مواد را هم بزنید تا بلغور ته نگیرد.
در یک تابه جداگانه، آرد گندم را بدون روغن روی حرارت ملایم تفت دهید. این کار را چند دقیقه ادامه دهید تا بوی خامی آرد گرفته شود و رنگ آن کمی تغییر کند، اما دقت داشته باشید آرد نباید بسوزد.
پس از آماده شدن آرد، آن را به قابلمه بلغور اضافه کنید و بهطور مداوم هم بزنید. سپس بهآرامی آب باقیمانده را اضافه کرده و حرارت را ملایم نگه دارید تا مواد کاملاً با هم ترکیب شوند. هم زدن مداوم در این مرحله بسیار مهم است، زیرا باعث میشود خشیل بافتی غلیظ، نرم و بدون گلوله داشته باشد.
زمانی که مخلوط به قوامی شبیه حلیم رسید و کاملاً جا افتاد، خشیل آماده سرو است. آن را در ظرف مناسب بریزید و در زمان سرو، مقداری شیر گرم روی آن اضافه کنید. سپس با عسل طبیعی، شیره انگور یا دوشاب توت شیرین کرده و در صورت تمایل کمی کره محلی روی سطح خشیل قرار دهید تا طعم آن کاملتر شود.
آش انار یکی از غذاهای قدیمی و محبوب ایرانی است که بهویژه در شب یلدا جایگاه ویژهای دارد. این آش خوشعطر با ترکیب حبوبات، سبزیهای معطر و دانههای یاقوتی انار تهیه میشود و بسته به ذائقه مناطق مختلف، تنوعهای متفاوتی دارد.
در آذربایجان معمولاً از لوبیا قرمز استفاده میشود، اما در نسخههای رایجتر، عدس، لپه و غلات لعابدار پایه اصلی این غذای زمستانی را تشکیل میدهند. مزه غالب آش انار، ملایم و ترش است و در صورت تمایل میتوان آن را ترشتر هم کرد.
برای آمادهسازی بهتر، عدس و لپه را از شب قبل در آب بخیسانید تا هم زودتر بپزند و هم نفخ آنها گرفته شود. هنگام شروع پخت، گوشت چرخکرده را با پیاز رندهشده مخلوط کرده و به شکل کوفتههای کوچک درآورید، سپس کنار بگذارید.
حبوبات خیسخورده را جداگانه با مقدار کمی آب نیمپز کنید. در قابلمهای مناسب، آب بریزید و روی حرارت قرار دهید تا به جوش برسد. پس از آن، جو پرک یا برنج را همراه با عدس و لپه نیمپخته داخل قابلمه اضافه کنید و اجازه دهید مواد بهآرامی نرم شوند و لعاب بیندازند.
حدود 1 ساعت پس از شروع پخت، دانههای انار را وارد قابلمه کنید تا طعم خود را به آش بدهند، بدون آنکه بافتشان از بین برود. پس از گذشت زمان و زمانی که حبوبات کاملاً پخته شدند (حدود 2 ساعت)، کوفتهریزهها را که کمی تفت دادهاید، به آش اضافه کنید.
در ادامه، سبزی خردشده را داخل قابلمه بریزید، حرارت را ملایم کنید و اجازه دهید ترکیب مواد کاملاً جا بیفتد و عطر سبزیها آزاد شود. نزدیک زمان سرو، رب انار، نمک و فلفل را اضافه کرده و پس از چند جوش کوتاه، آش را از روی حرارت بردارید.
در صورت تمایل به استفاده از آب انار بهجای دانه، آن را در مرحله پایانی اضافه کنید تا طعم تازهتری داشته باشد.
برای افزایش ترشی، میتوان مقدار کمی آلو بخارا در دقایق آخر داخل آش انداخت.
اگر رب انار استفاده میکنید، رنگ نهایی غذا تیرهتر و طعم آن متمرکزتر میشود.
اضافهکردن برنج یا جو تنها برای ایجاد لعاب است و حذف آنها آسیبی به طعم اصلی نمیزند.
در برخی دستورهای محلی، لوبیا قرمز جایگزین عدس و لپه میشود و کمی گلپر نیز در پایان افزوده میشود.
سالاد انار و کلم قرمز یکی از گزینههای متفاوت، سبک و چشمنواز است که بهدلیل ترکیب رنگ جذاب و طعم متعادل، انتخابی عالی برای میز شب یلدا و مهمانیهای رسمی محسوب میشود. این سالاد علاوه بر ظاهر زیبا، بافت ترد و طعمی تازه دارد و بهراحتی با ذائقههای مختلف سازگار است.
مواد لازم
ابتدا کلم قرمز را بهخوبی بشویید و قسمتهای سفت آن را جدا کنید. سپس با کمک پوستکن یا چاقوی تیز، کلم را به صورت رشتههای نازک و یکدست خرد کنید تا بافتی لطیفتر داشته باشد. کلمهای خردشده را داخل یک ظرف مناسب بریزید و دانههای انار تازه را روی آن پخش کنید.
برای آمادهکردن سس، سس مایونز و ماست پرچرب را در ظرفی جداگانه مخلوط کنید تا ترکیبی نرم و یکنواخت به دست آید. سپس نمک، فلفل سیاه، آویشن و پودر سیر را به سس اضافه کرده و مواد را بهخوبی هم بزنید. در صورت تمایل، مقدار کمی گلپر نیز میتواند عطر خاصتری به سس بدهد.
سس آمادهشده را به مخلوط کلم و انار اضافه کنید و مواد را بهآرامی زیر و رو نمایید تا همه قسمتها به سس آغشته شوند. سالاد آماده را برای چند ساعت داخل یخچال قرار دهید تا طعمها بهخوبی با هم ترکیب شوند و مزه نهایی دلپذیرتر شود.
خرد کردن نازک کلم باعث میشود سالاد بافتی نرمتر و خوشخوراکتر داشته باشد.
استراحت دادن سالاد در یخچال، تأثیر زیادی در هماهنگ شدن طعم سس با انار دارد.
برای سرو مجلسی، میتوان از گردوی خردشده یا نیمه برای تزیین استفاده کرد.
امکان کم یا زیاد کردن ادویهها بر اساس ذائقه شخصی وجود دارد.
سالاد لبو یکی از گزینههای محبوب و متفاوت برای شب یلداست که علاوه بر ظاهر جذاب، ارزش غذایی بالایی دارد. لبو یا همان چغندر پخته، با وجود کالری پایین، منبعی سرشار از انرژی، فیبر و آنتیاکسیدان محسوب میشود و در فصل زمستان انتخابی سالم و مفید است. ترکیب لبو با تخممرغ، سبزی تازه و سس ملایم، سالادی خوشطعم و مجلسی ایجاد میکند که برای دورهمیهای یلدایی بسیار مناسب است.
ابتدا لبوها را بهخوبی شسته و همراه با حدود 1.5 پیمانه آب روی حرارت ملایم قرار دهید تا کاملاً بپزند و نرم شوند. پس از پخت، اجازه دهید لبوها خنک شوند، سپس پوست آنها را جدا کنید.
در مرحله بعد، تخممرغها را آبپز کرده و بعد از خنک شدن، پوست بگیرید. لبو، تخممرغ و خیارشور را به صورت نگینی و یکدست خرد کنید تا ظاهر سالاد منظم و زیبا باشد. پیازچهها را نیز ریز ساطوری کنید تا عطر ملایمی به ترکیب نهایی بدهند.
تمام مواد خردشده را داخل یک کاسه مناسب بریزید و بهآرامی با هم مخلوط کنید. سپس سس مایونز را اضافه کرده و مواد را به شکلی ترکیب نمایید که سس بهصورت یکنواخت در کل سالاد پخش شود.
در صورت تمایل به سبکتر شدن سالاد، میتوانید مقدار سس مایونز را نصف کرده و به همان اندازه از ماست شیرین پرچرب استفاده کنید.
خرد کردن منظم مواد، تأثیر زیادی در ظاهر نهایی سالاد دارد.
برای سرو مجلسی، سالاد را با پیازچه ساطوریشده یا چند برگ جعفری تازه تزیین کنید.
بهتر است سالاد لبو کمی قبل از سرو آماده شود تا رنگ و طراوت خود را حفظ کند.
طرز تهیه انار پلو برای شام شب یلدا
منوی کامل شام شب یلدا با عکس و طرز تهیه غذاها و دسرها
طرز تهیه انواع غذا با دانه انار و رب انار + عکس
برچسبها: یلدا