آیا آفت‌ دهان، زخم‌های تناسلی یا التهاب چشم می‌توانند نشانه یک بیماری جدی باشند؟ بیماری بهجت یک اختلال التهابی نادر است که در صورت تشخیص دیرهنگام، می‌تواند چشم، مفاصل، عروق و حتی سیستم عصبی را درگیر کند.

در این مقاله با علائم، علت، روش تشخیص، جدیدترین درمان‌های بیماری بهجت و راه‌های کنترل آن بر اساس تازه‌ترین یافته‌های پزشکی آشنا خواهید شد.

بیماری بهجت چیست؟

بیماری بهجت (Behçet’s Disease) یک بیماری التهابی مزمن و نادر است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به رگ‌های خونی حمله می‌کند و باعث التهاب در بخش‌های مختلف بدن می‌شود.

این بیماری می‌تواند دهان، پوست، چشم، مفاصل، دستگاه گوارش، عروق و حتی سیستم عصبی را درگیر کند. به همین دلیل پزشکان آن را یکی از انواع واسکولیت یا التهاب رگ‌های خونی می‌دانند.

اگرچه بیماری بهجت درمان قطعی ندارد، اما با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، بیشتر بیماران می‌توانند زندگی طبیعی و فعالی داشته باشند.

ایران، ترکیه و برخی کشورهای مسیر جاده ابریشم از مناطقی هستند که شیوع این بیماری در آن‌ها نسبت به سایر نقاط جهان بیشتر گزارش شده است و معمولاً نخستین علائم آن در سنین 20 تا 40 سالگی ظاهر می‌شود.

علائم بیماری بهجت چیست؟

نخستین نشانه بیماری بهجت در بیشتر بیماران، ایجاد آفت‌های دردناک و مکرر در داخل دهان است؛ زخم‌هایی که ممکن است بارها در طول سال عود کنند. با پیشرفت بیماری، علائم دیگری نیز ظاهر می‌شوند که شدت آن‌ها در افراد مختلف متفاوت است و معمولاً به صورت دوره‌ای تشدید و سپس فروکش می‌کنند.

از مهم‌ترین علائم بیماری بهجت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آفت‌های مکرر دهان
• زخم‌های دردناک ناحیه تناسلی
• التهاب و قرمزی چشم
• تاری دید یا حساسیت به نور
• جوش‌ها و ضایعات پوستی
• درد و تورم مفاصل
• احساس خستگی و ضعف عمومی

در برخی بیماران، بیماری ممکن است عروق خونی، دستگاه گوارش یا سیستم عصبی را نیز درگیر کند که در این صورت علائم شدیدتر خواهند بود.

علت بیماری 

با وجود پیشرفت‌های علمی، هنوز علت دقیق بیماری بهجت مشخص نشده است. پژوهشگران معتقدند این بیماری حاصل ترکیب عوامل ژنتیکی و اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن است.

برخی افراد به دلیل داشتن زمینه ژنتیکی، به‌ویژه ژن HLA-B51، بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند و ممکن است یک عفونت ویروسی یا باکتریایی، بیماری را در آن‌ها فعال کند.

نکته مهم این است که بیماری بهجت واگیردار نیست و از طریق تماس، خون یا روابط خانوادگی به دیگران منتقل نمی‌شود.

بیماری بهجت چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برخلاف بسیاری از بیماری‌ها، برای تشخیص بیماری بهجت آزمایش اختصاصی وجود ندارد و پزشک معمولاً با بررسی سابقه پزشکی، معاینه بالینی و کنار هم قرار دادن علائم به تشخیص می‌رسد. اگر فرد علاوه بر آفت‌های مکرر دهان، زخم تناسلی، التهاب چشم یا ضایعات پوستی نیز داشته باشد، احتمال ابتلا به این بیماری بیشتر خواهد بود.

در برخی موارد، پزشک برای رد سایر بیماری‌های مشابه از آزمایش خون، تست پاترژی، تصویربرداری MRI یا معاینه تخصصی چشم استفاده می‌کند.

جدیدترین روش‌های درمان بیماری 

درمان بیماری بهجت به شدت علائم و عضو درگیر بستگی دارد. هدف اصلی درمان، کنترل التهاب، کاهش تعداد حملات بیماری و جلوگیری از آسیب دائمی به اندام‌های حیاتی مانند چشم و مغز است. امروزه نسبت به گذشته داروهای مؤثرتری در دسترس قرار گرفته‌اند و بسیاری از بیماران با مصرف منظم داروها زندگی کاملاً طبیعی دارند.

در موارد خفیف، پزشک ممکن است ژل‌های کورتونی یا دهان‌شویه‌های ضدالتهاب را برای درمان آفت‌های دهانی تجویز کند. اگر درد مفاصل یا ضایعات پوستی وجود داشته باشد، معمولاً داروی کلشی‌سین یکی از نخستین انتخاب‌ها است.

در موارد شدیدتر که چشم، عروق یا سیستم عصبی درگیر شده‌اند، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مانند آزاتیوپرین، متوترکسات یا سیکلوسپورین تجویز می‌شوند.

در سال‌های اخیر نیز داروهای بیولوژیک مانند اینفلیکسیماب، آدالیموماب و آپرمیلاست تحول بزرگی در درمان بیماران مبتلا به بهجت ایجاد کرده‌اند و توانسته‌اند التهاب را در بسیاری از بیماران مقاوم به درمان‌های قدیمی به‌طور قابل توجهی کنترل کنند.