
برخی از فیلمهای جنجالی جهان با پرداخت به موضوعات حساس مانند مسائل جنسی، مذهب، خشونت، نژادپرستی، نقد سیاسی و حتی مواد مخدر، توانستهاند با وجود ممنوعیتها، رکوردهای فروش را بشکنند و به آثار پرحاشیه و محبوب تاریخ سینما تبدیل شوند.
ژانر: مذهبی، معمایی، جنایی
کارگردان: ران هاوارد
بازیگران: تام هنکس، آدری تاتو، ایان مککلن
فیلمی بر پایه رمان دن براون که پرده از رازهای تاریخی کلیسای کاتولیک برمیدارد. موضوع جنجالی آن باعث اعتراض شدید واتیکان، گروههای مذهبی و برخی اقلیتها شد.
با وجود مخالفتها، در سال 2006 به دومین فیلم پرفروش دنیا تبدیل شد و جایگاه ویژهای در فهرست آثار بحثبرانگیز تاریخ پیدا کرد.
بازیگران: جی جی جانسون، گری کاماک، پلی آدامز
فیلم United 93 روایت واقعی و تکاندهنده از سرنوشت مسافران و خدمه پرواز United Flight 93 است؛ چهارمین هواپیمایی که در حملات 11/9 از Newark, NJ به سمت سانفرانسیسکو ربوده شد.
این اثر با تمرکز بر تلاشهای کارکنان FAA و افسران نظامی در جریان حادثه، تصویری دقیق و احترامآمیز به قهرمانان واقعی آن روز ارائه میدهد. بازیگران فیلم با اجرای طبیعی و بدون اغراق، حس واقعی بودن ماجرا را به مخاطب منتقل کردند.
اگرچه فیلم با حساسیت و احترام ویژه ساخته شده، نقدهایی نیز دریافت کرد؛ برخی معتقد بودند تولید این فیلم تنها 5 سال پس از حادثه، ممکن است زودهنگام باشد.
با این حال، United 93 یکی از مهمترین آثار مستندگونه درباره حملات تروریستی 11 سپتامبر محسوب میشود که توجه جهانیان را به آن روز تلخ جلب کرده است.
بازیگران: جیمز کاویزل، مایا مورگنسترن، Christo Jivkov
فیلم The Passion of the Christ روایت 12 ساعت آخر زندگی حضرت مسیح است که با صحنههای بسیار واقعی و خشن تصلیب، تحسین و جنجالهای گستردهای را بهدنبال داشت.
این اثر، ترکیبی از ترس، امید و درد است که تجربهای بیسابقه برای بینندگان بهوجود آورد و به تغییر نگرشهای زیادی منجر شد.
مخالفتهای مذهبی نیز گسترده بود؛ پیشوایان کاتولیک نسبت به تفسیرهای فیلم اعتراض داشتند و یهودیان آن را ضدیهودی میدانستند، چرا که فیلم آنها را در مرگ مسیح مقصر معرفی میکند.
مل گیبسون هدف خود را ایجاد تعجب و فهم ارزش قربانیهای عظیم اعلام کرد و این فیلم را «بزرگترین فیلم مستقل تاریخ» توصیف نمود.
بازیگران: بن افلک، استیو واندر
فیلم جنجالی Fahrenheit 9/11، انتقاد تند و طعنهآمیز به جورج بوش و سیاستهایش پس از حملات 11 سپتامبر است. این اثر که همزمان با نزدیک شدن به انتخابات آمریکا منتشر شد، باعث واکنش شدید گروههای محافظهکار و حتی تحریم از سوی کمپانی دیزنی شد.
با وجود این چالشها، فیلم توانست جایزه Palme d’Or جشنواره کن را کسب کند و رکورد فروش بالایی در تعطیلات پس از اکران به ثبت برساند.
بازیگران: بن افلک، مت دیمون، لیندا فیورنتینو
فیلم Dogma یک کمدی فانتزی است که به نقد تعصبات مذهبی و کلیسای کاتولیک میپردازد و بهخاطر همین موضوع، بسیار جنجالی شد.
داستان درباره دو فرشتهای است که برای بازگشت به بهشت، با قوانین سختگیرانه کلیسا درگیر میشوند.
فیلم با نمایش تصویری متفاوت و انتقادی از خداوند و اعتقادات مذهبی، اعتراضهای گستردهای از سوی پیشوایان دینی را به همراه داشت.
تغییرات نمادین در تصویر خدا، از خدای مردانه به خدای زنانه و بازیگوش، باعث بروز واکنشهای شدید شد.
سازندگان فیلم حتی بیش از 300,000 نامه حاوی تهدید و ابراز نفرت دریافت کردند، اما این اثر همچنان یکی از مهمترین و بحثبرانگیزترین فیلمهای کمدی مذهبی تاریخ سینما باقی مانده است.
بازیگران: پاتریشیا آرگوته، گابریل بارنه
فیلم Stigmata داستان آرایشگری است که خداوند را منکر است اما ناگهان نشانههای واقعی «استیگماتا» یعنی زخمهای عیسی مسیح را تجربه میکند. در این میان، کشیش قدرتمندی از واتیکان به دنبال متوقف کردن او است.
این فیلم با نمایش تصویری تیره و بیرحمانه از کلیسای واتیکان و کشیشان، جنجالهای فراوانی به پا کرد.
با وجود حواشی، Stigmata در هفته اول اکران توانست فروش 183 میلیون دلاری را در گیشه به ثبت برساند و به یکی از پرفروشترین فیلمهای مذهبی و جنجالی تبدیل شود.
بازیگران: لئو فیتزپاتریک، سارا آندرسن، جاستین پیرس
فیلم Kids نمایی واقعی و جنجالی از زندگی روزمره نوجوانان نیویورکی در سال 1995 است که به موضوعات حساس مانند روابط جنسی بدون کنترل، انتقال ویروس ایدز، مصرف مواد مخدر و رفتارهای بیقید و بند میپردازد.
این اثر، تصویری تلخ از چالشهای نوجوانی، مشکلات تربیتی خانوادهها و محیط پیرامون را نشان میدهد که واکنشهای شدید اجتماعی و نقدهای فراوانی را به دنبال داشت.
بازیگران: آنتونی کوئین، آیرنه پاپاس، مایکل آنسارا
فیلم Natural Born Killers نقدی تند بر جامعه فاسد و خشنی است که قاتلان سریالی را به نماد فرهنگی تبدیل کرده است.
داستان دو قاتل بیرحم که نه فقط از سر شهوت، بلکه برای سرگرمی قتل میکنند و پس از دستگیری به چهرههای محبوب رسانهای تبدیل میشوند.
صحنههای فیلم بسیار تند، پرتنش و تحریککننده است و بهخاطر شباهت به تیراندازیهای واقعی مثل Columbine، در برخی کشورها با تأخیر اکران شد.
بازیگران: کوین کاستنر، کوین بیکون، تامیلی جونز، لاری متکالف، گری الدمن
فیلم JFK به بررسی پرونده قتل جان اف کندی میپردازد و دسیسههای پیچیده سیاسی پشت این ترور را فاش میکند.
الیور استون نشان میدهد که این ترور صرفاً کار مارکسیستها نبود، بلکه توطئههایی از سوی جناحهای سیاسی راستگرا در آمریکا نیز نقش داشتند.
فیلم با افشای فسادهای دولتی و شهادتهای جنجالی، از زمان اکران با مخالفت شدید رسانهها و منتقدان روبرو شد.
بازیگران: رابرت کرمن، فرانسسا کیاردی، پری پیرکانن
فیلم Cannibal Holocaust داستان فیلمسازی است که برای ساخت مستند درباره قبیلههای آدمخوار به جنگلهای دورافتاده میرود و ناپدید میشود.
این فیلم به دلیل صحنههای بسیار خشن و واقعینما، از جمله قتل حیوانات و خشونتهای شدید، جنجال بزرگی به پا کرد و در بسیاری از کشورها ممنوع شد.
کارگردان به اتهام قتل دستگیر و مجبور شد ثابت کند صحنهها ساختگی است، اما به دلیل نمایش واقعی خشونت حیوانات، تا سالها در کشورهای متعددی ممنوعالاجرا باقی ماند.
بازیگران: آنتونی کوئین، ایرنه پاپاس، مایکل فانسارا
فیلم The Message که با عنوان اصلی «محمد رسولالله» ساخته شد، داستان آغاز اسلام و زندگی حضرت محمد (ص) را به تصویر میکشد.
این اثر به دلیل حساسیتهای مذهبی و سیاسی، با مخالفتهای شدید روبرو شد؛ حتی حمایت مالی عربستان سعودی لغو شد و فیلمبرداری در مکه و مدینه ممنوع گردید.
مصطفی عقاد فیلم را در مراکش ساخت و با کمکهای مالی رهبر لیبی، پروژه را ادامه داد. به دلیل اعتراض برخی گروههای مسلمان، نام فیلم به «پیغام» تغییر کرد و در بسیاری از کشورهای عربی عنوان اصلی آن ممنوع شد.
بازیگران: الن بورستین، ماکس وان سیدو، لی جی. کاب
فیلم The Exorcist که بر اساس داستان واقعی پسر 13 سالهای از مریلند ساخته شده، یکی از ترسناکترین و جنجالیترین آثار تاریخ سینما است.
موضوع فیلم درباره جنگیری دختری کوچک و تلاش مادر و دو کشیش برای نجات اوست. نمایش صحنههای شوکهکننده مثل خودزنی و بیاحترامی به نمادهای مذهبی، باعث اعتراضهای گسترده شد.
این فیلم تا 15 سال در انگلستان ممنوع بود، اما توانست جایزه اسکار بهترین صداگذاری و بهترین فیلمنامه را کسب کند.
نکته عجیب این است که در زمان ساخت فیلم، 9 نفر از عوامل پروژه جان خود را از دست دادند.
بازیگران: هری ریمز، لیندا لاولیس، دالی شارپ، کارول کونورس
فیلم Deep Throat داستان زنی با مشکل ناتوانی جنسی است که برای بهبود روابطش به توصیههای پزشکش عمل میکند.
این فیلم به خاطر صحنههای بدون سانسور و مستهجن، جنجال بزرگی به پا کرد و در بسیاری از کشورها ممنوع شد. بازیگر اصلی، هری ریمز، حتی تحت پیگرد قانونی قرار گرفت.
در سال 2000 نمایش دیویدی این فیلم فقط در فروشگاههای محصولات جنسی مجاز شد.
این اثر تأثیر قابل توجهی بر فرهنگ جنسی آمریکا داشت و یکی از فیلمهای شاخص موج انقلاب جنسی دهه 70 محسوب میشود.
A Clockwork Orange (1971) – کارگردان: استنلی کوبریک
بازیگران: مالکولم مکداویل، پاتریک مگی، مایکل بیتس
فیلم علمیتخیلی و جنجالی A Clockwork Orange بر اساس رمان آنتونی برگس، داستان نوجوانی به نام الکس است که درگیر خشونت و تجاوز میشود و تحت یک آزمایش رفتارگرایانه قرار میگیرد.
این اثر به دلیل نمایش خشونت شدید و صحنههای جنسی پرزرقوبرق، با اعتراضهای گسترده گروههای مذهبی و فمنیستها مواجه شد.
فیلم در بریتانیا یک سال پس از اکران ممنوع شد و تا سال 2000 پس از مرگ کوبریک اجازه نمایش نیافت.
بازیگران: الیور رید، وانزا ردگریو
فیلم The Devils در لندن سال 1634 اتفاق میافتد و داستان کشیشی فرانسوی را روایت میکند که بهخاطر روابط جنسی، مذهب و عقاید سیاسیاش دشمنان زیادی پیدا میکند.
موضوع فیلم به فساد، میگساری راهبهها و محکومیت این کشیش تا زنده به گور شدنش میپردازد.
این اثر به دلیل کفرگویی و توهین به مقدسات با اعتراضات فراوان و مشکلات ممیزی در کشورهای مختلف مواجه شد و واکنش شدید مسیحیان را برانگیخت.
بازیگران: وانر بیوتی، فای دوناوی، مایکل جی. پولارد
فیلم Bonnie and Clyde داستان واقعی دو جنایتکار افسانهای دهه 30 را روایت میکند که به نماد تمرد و سرکشی جوانان دهه 60 تبدیل شدند.
این فیلم ترکیبی از خشونت، بزهکاری، طنز و رابطههای جنسی است که جنجالهایی بهدنبال داشت.
آرتور پن این اثر را به عنوان اعتراض به جامعه و مردم آمریکا ساخته و فیلم با وجود نقدهای منفی، توانست برای 10 جایزه اسکار نامزد شود.
بازیگران: کارل مالدن، کارول بیکر، الی والاچ
فیلم جنجالی Baby Doll داستان دختری 19 ساله را روایت میکند که با وجود ازدواج، همچنان کودکانه رفتار میکند و همسرش منتظر رسیدن او به سن قانونی برای رابطه است.
استودیو برای جذب مخاطب، از صحنههای تحریکآمیز بهره برد که واکنشهای منفی شدیدی را بهدنبال داشت. فیلم به اشاعه فساد متهم شد و بسیاری از سالنها نمایش آن را متوقف کردند. برخی منتقدان حتی آن را در مرز آثار غیراخلاقی دانستند.
بازیگران: آدولف هیتلر، هرمان گورینگ، ماکس آمان، مارتین بورمان، والتر باخ
فیلم «پیروزی اراده» یکی از جنجالیترین آثار تاریخ سینماست که بهسفارش مستقیم آدولف هیتلر و درباره کنگره حزب نازی در نورنبرگ سال 1934 ساخته شد.
لنی ریفنشتال با استفاده از تکنیکهای خلاقانه سینمایی، این فیلم را به اثری تبلیغاتی و تاثیرگذار تبدیل کرد که سالها ممنوع بود. پس از پایان جنگ جهانی دوم، کارگردان فیلم بهمدت چهار سال در زندان متفقین بود.
بازیگران: لیلیان گیش، مای مارش، هنری بی. والتال
یکی از تاثیرگذارترین و همزمان جنجالیترین فیلمهای تاریخ سینما، «تولد یک ملت» با نوآوریهایی در فیلمبرداری و روایت بصری شناخته شد.
اما بهدلیل نژادپرستی آشکار، ستایش از بردهداری و نمایش سیاهپوستان بهصورت کاریکاتوری، با موجی از اعتراضات و سالها ممنوعیت روبهرو شد. حتی انتخاب آن در فهرست 100 فیلم برتر آمریکا در سال 1993 دوباره اعتراضات عمومی را برانگیخت.
لارس فون تریه، کارگردان جسور دانمارکی، معتقد است فیلم باید همچون سنگی در کفش، ذهن مخاطب را درگیر و آزاردهنده کند.
آثار او، مانند فیلم جنجالی خانهای که جک ساخت (The House That Jack Built)، به دلیل نمایش خشونت عریان و عبور از خط قرمزها، واکنشهای تندی برانگیختهاند.
فون تریه همواره با کاوش در مرزهای تابو و نوآوریهای ساختاری، سینمایی بیپروا و منحصربهفرد خلق کرده که هم تحسینشده و هم بحثبرانگیز است.
پیر پائولو پازولینی، شاعر و کارگردان ایتالیایی، از دهه 1960 وارد دنیای سینما شد و طی ۱۵ سال فعالیت، آثاری ساخت که مرزهای سانسور و تابو را درنوردید. او به دلیل نقد بیپرده فاشیسم، صحنههای خشن و نگاه تند اجتماعی شناخته میشود.
مشهورترین فیلمش «سالو یا 120 روز در سودوم» (Salò) بهخاطر محتوای سادیستی و نمایش بیرحمانه قدرت، هنوز در کشورهای زیادی ممنوع است.
پازولینی فراتر از یک فیلمساز، یک منتقد اجتماعی مبارز بود که از هنر برای مقابله با فساد سیاسی و ریاکاری فرهنگی استفاده میکرد.
گاسپار نوئه یکی از جنجالیترین کارگردانهای فرانسوی معاصر است که با فیلمهای بحثبرانگیز و مرز شکنانهاش، همیشه در کانون توجه قرار داشته.
فیلم «برگشتناپذیر» (Irreversible) او، بهدلیل صحنههای خشن و روایت غیرخطی، هم تحسین شد و هم موجی از انتقادها را به همراه داشت.
بسیاری از تماشاگران هنگام اکران، به دلیل صحنههای زننده و دوربین سرگیجهآور سالن سینما را ترک کردند. سبک خاص نوئه که ترکیبی از خشونت روانی، تجربهگرایی بصری و ابهام اخلاقی است، باعث شده آثارش همیشه در مرکز توجه منتقدان و جشنوارهها قرار بگیرد.
تاکاشی میکه یکی از برجستهترین و جنجالیترین فیلمسازان ژاپنی است که بیش از 100 فیلم و پروژه تلویزیونی ساخته است. او بهخاطر آثار ترسناک و خشونتآمیز خود، به ویژه فیلمهای مشهورش مثل «آزمون بازیگری» (Audition) و «ایچی قاتل» (Ichi the Killer) شناخته میشود.
فیلمهای میکه با نمایش خشونتهای گرافیکی و صحنههای تکاندهنده، جایگاهی ویژه در سینمای ترسناک ژاپن به دست آوردهاند.
با این حال، در لایههای عمیقتر آثارش، شخصیتپردازیهای پیچیده و روایتهای داستانی حسابشده دیده میشود که ارزش دیدن را افزایش میدهد.
دیوید کراننبرگ، کارگردان کانادایی، با خلق آثار منحصر به فرد در ژانر وحشت جسمی (Body Horror)، ترسهای ذهنی و زشتیهای درونی انسان را به تصویر کشیده است.
فیلمهای او ترکیبی از سینمای روانشناسی، دفرمگی بدن و کاوش در غرایز انسانی است که مخاطب را با چالشهای عمیق روانی مواجه میکند.
آثار کراننبرگ، بیشتر به واکاوی ترسهای پنهان ذهنی و تردیدهای انسانی میپردازند تا صرفا نمایش زشتی جسمی، و دنیایی پیچیده و هزارتویی از احساسات و نیازهای انسانی را نشان میدهند.